Waarom de FLA Sanoma niet voor de rechter sleept
De FLA deinst er niet voor terug naar de rechter te stappen om een betere positie voor freelancers af te dwingen. En Sanoma leek een prima kandidaat. De nieuwe publicatievoorwaarden die het bedrijf enkele maanden geleden naar haar freelancers stuurde, geven inhoudelijk alle reden tot het vragen van een rechterlijk oordeel: de nieuwe voorwaarden waren een aanzienlijke verslechtering van de vorige voorwaarden, die ook al om te huilen waren. Waarom dan toch geen procedure in gang gezet? In het heel kort: het is ‘procederen op drijfzand’.
Drijfzand? De voorwaarden zoals die nu op tafel liggen, zijn natuurlijk niet in steen gebeiteld, maar het zouden wel precies díe voorwaarden zijn die we aan de rechter voorleggen. De FLA zou die aanvechten als ‘onredelijk bezwarend’. Wijzigt Sanoma ze gedurende de procedure (die jaren kan duren), dan is de uiteindelijke uitspraak meteen helemaal achterhaald. Dit is precies wat gebeurde bij de vorige rechtszaak die de FLA voerde tegen Sanoma, in 2006.
Blijven leveren
Daarbij: het gedrag van alle freelancers en belangenorganisaties weegt mee in de rechterlijke beoordeling van 'onredelijk bezwarend'. Werken freelancers tijdens de jaren dat een procedure duurt, door onder de geldende publicatievoorwaarden, en maakt niet iedere beroepsvereniging bezwaar? Dan zal de rechter minder snel oordelen dat de voorwaarden ‘onredelijk bezwarend’ zijn. Inmiddels heeft het gros van de freelancers de voorwaarden geaccepteerd door te blijven leveren aan redacties, en dat maakt onze zaak er dus niet sterker op.
De rechter zal bovendien de voorwaarden niet ‘onredelijk bezwarend’ verklaren omdat het Sanoma-contract ruimte laat aan de individuele freelancer om over zijn tarieven te onderhandelen met zijn eigen redactie. De tarieven voor verhalen of foto’s worden immers niet centraal vastgesteld, en bieden zo de ruimte aan de redactie en de freelancer de vergoeding voor het in de voorwaarden geregelde hergebruik te verdisconteren.
Een laatste domper: de rechter zal bij zijn beoordeling ook kijken naar de publicatievoorwaarden die andere uitgeefconcerns hanteren. Die zijn over het algemeen ook niet om vrolijk van te worden maar er wordt wél onder gewerkt.
Al met al: geen overtuigende zaak. Maar de FLA ziet graag lichtpuntjes. En die zijn er. Want dat het Sanoma-contract ruimte biedt voor onderhandeling, is funest voor een eventuele rechtszaak, maar natuurlijk goed nieuws voor de individuele freelancer. Die adviseren we dan ook de onderhandeling met de redactie(s) waarvoor hij werkt, te openen. Leden van de FLA kunnen contact opnemen met het bureau van de FLA voor advies!
Auteurscontractenrecht
En er is nog een lichtpuntje. Het auteurscontractenrecht. Vooralsnog is een gang naar de rechter zinloos, maar in Den Haag wordt aan dit grote probleem voor freelancers gewerkt. Het gaat traag, dat wel, onder andere door de val van het kabinet vorig jaar. Maar er ligt een rapport van de Commissie Gerkens, die tot een wettelijke regeling auteurscontractenrecht moet leiden. Hoe die wet precies gaat uitpakken, is nog onduidelijk, maar het zal de freelancer waarschijnlijk meer handvatten geven onder contracten uit te komen, en misschien sommige bepalingen in contracten onmogelijk maken.
Staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie stuurt naar verwachting in maart een notitie over het auteursrechtbeleid naar de beide Kamers. Waarschijnlijk wordt er dan in april of mei verder overlegd over het onderwerp door (onder andere) de Vaste Commissie voor Veiligheid en Justitie van de Tweede Kamer.
De FLA houdt een vinger aan de pols in Den Haag. Door daar flink op in te zetten en door individuele leden nu te steunen in hun onderhandelingen met Sanoma, hopen we én de freelancers sterker te maken én het recht meer aan onze kant te krijgen.
