Het 300%-argument

Hup, 300% schadevergoeding, dát zal ze leren! Het is nog steeds een veelgehoord advies aan journalisten en fotografen waarvan het auteursrecht is geschonden en die hun werk bijvoorbeeld tegenkomen op websites zonder dat ze daar toestemming voor hebben gegeven. Het 300%-dreigement zou je al op tafel moeten leggen in een eerste contact met degene die je stuk (of foto) onrechtmatig heeft gebruikt. Voert de druk lekker op natuurlijk, als je kunt dreigen met een 300% schadevergoeding als de overtreder niet subiet betaalt en het op een rechtszaak laat aankomen.

Maar realistisch is die 300% al lang niet meer. Ooit wel eens toegewezen, maar in recentere zaken blijken rechters er niets voor te voelen. Niet zo gek: waar is die 300% eigenlijk op gebaseerd? In dergelijke zaken gaat het om schadevergoeding, en wie zegt dat je 300% schade lijdt als je werk onrechtmatig wordt gebruikt? En 300% van wat eigenlijk? Drie keer het oorspronkelijke honorarium? Is dat wel een juridische maatstaf?

Recente zaken die in dit verband interessant zijn, kun je lezen op de site van jurist Arnoud Engelfriet en op die van SOLV. In de ene zaak wordt puur de geleden schade vergoed, in de tweede wordt die verdubbeld wegens verlies aan exclusiviteit en vermindering van exploitatiemogelijkheden. Maar 300%? Niet te onderbouwen. En ook niet wettelijk: de Nederlandse wet staat niet toe in schadevergoedingszaken ook een straf op te leggen.

In de laatste zaak, die van hergebruikte artikel, is trouwens ook de berekening van de economische waarde van het artikel interessant; die werd vastgesteld op pakweg €250,-, en verdubbeld wegens verlies aan exclusiviteit en vermindering van exploitatiemogelijkheden. Het vonnis vermeldt niet hoe die economische waarde is vastgesteld; het is, mogen wij hopen voor €250,-, een artikel geweest waaraan auteur niet langer dan een halve dag heeft gewerkt. Maar dat terzijde.

Het 300%-dreigement is dus volstrekt achterhaald. Maar realistischer schadevergoedingen worden wél toegekend, want het vaststellen van auteursrechtschending en het feit dat daardoor schade wordt geleden, is doorgaans niet zo ingewikkeld. Dat roept de vraag op waarom eigenlijk niet meer freelancers de gang naar de rechter maken. Te veel gedoe? Spoor je auteursrecht niet op, of laat je het niet opsporen? Bang voor de kosten? (De FLA biedt juridische bijstand!) Bang er (potentiële) klanten door kwijt te raken? Of vinden we het eigenlijk niet zo erg als ons auteursrecht wordt geschonden?