Blog

Negen freelance journalisten, onder wie Marjolijn Februari, Johannes van Dam, Cees Grimbergen en Frénk van der Linden hebben een manifest ondertekend waarin ze het Regionaal Archief Leiden oproepen met auteursrechtenorganisatie Lira in onderhandeling te treden om een billijke vergoeding vast te stellen en zo de weg vrij te maken voor een legaal toegankelijk digitaal archief. Eerder schreef freelancer Kees Schaepman daar op Villamedia de opiniebijdrage ‘Hergebruik kopij moet betaald’ over.

RECHTEN OP DIGITAAL KRANTENARCHIEF NETJES REGELEN MET FREELANCERS
Het Regionaal Archief Leiden moet alsnog tot een vergelijk zien te komen met de Stichting LIRA inzake de openbaarmaking van het digitale archief met regionale kranten. Het bestuur van de Vereniging van Schrijvers en Vertalers en het bestuur van de FreeLancers Associatie ondersteunen de oproep die een groep vooraanstaande freelancers daartoe vandaag heeft gedaan.

Freelance journalisten die zelf een boek schreven én in het nieuws waren, vertellen exclusief voor de FLA welke boeken hén inspireerden. In de tweede aflevering van Journalistieke Juweeltjes: Femke van Zeijl. Afgelopen week kwam haar tweede boek over Afrika uit: Gin-tonic & cholera. 
1. Telling True Stories, A Nonfiction Writers' Guide

Helemaal klem zat ik bij het schrijven van het eerste hoofdstuk van mijn boek Gin-tonic & cholera over het stadsleven in Afrika. En ik wist niet waarom. De verhalen van de mensen die ik had ontmoet in Bukavu, Oost-Congo hadden diepte en de verwikkelingen vaart genoeg, maar ik kon er geen leesbaar geheel van brouwen.
Telling True Stories heeft me toen uit het grootste writers' block in mijn leven geholpen. In dit boek doen gelauwerde Amerikaanse non-fictieschrijvers hun manier van werken uit de doeken. Het boek is een aaneenschakeling van masterclasses voor de non-fictieschrijver van auteurs als Adam Hochschild en Adrian Nicole LeBlanc.

Niet alle persoonlijke strategieën uit het boek zijn voor iedereen werkbaar. De schrijver die zijn synopsis in vergroting aan de wand hing, om er dan vanaf de andere kant van de kamer met een verrekijker naar te turen om er zo 'een andere blik' op te werpen, zal ik niet navolgen. Al was het alleen maar omdat mijn studeerkamer te klein is voor dat soort fratsen.

Maar lezend in het boek ontwikkelde ik mijn eigen schrijfstrategie. Het besef groeide dat ik structuur, karakterontwikkeling, spanningsboog en plot veel uitgebreider in de verf moest zetten voordat ik mijn tekstverwerker ook maar aan zette. Zo ben ik opnieuw begonnen aan het eerste hoofdstuk. Eerst een week puzzelen met briefjes: blauw voor thema's en subthema's, groen voor locatie, geel voor interview of gebeurtenis en nog veel meer. Uiteindelijk resultaat: een schema van twee A4tjes die als een kleurige plattegrond aan mijn muur hing. Daarna leek het hoofdstuk zichzelf te schrijven.

2. De Afrikaanse boeken van Lieve Joris

Ik heb twee favoriete Afrikaschrijvers, en eentje - Kapuściński - is niet meer onder ons. De andere is Lieve Joris. Op de middelbare school las ik Terug naar Congo. Joris trekt daarin door het toenmalige Zaïre, in het spoor van haar heeroom zaliger, de missionaris. Ik was nog nooit buiten Europa geweest, maar wel vastbesloten journalist te worden. In je eentje verhalen schrijven in spannende landen leek me de ultieme levensvervulling.

Op mijn eerste reportagereis in Afrika, acht jaar geleden, zat ze in mijn rugzak. In het meest noordelijke puntje van Mozambique bladerde ik in Mali Blues, klotsend achterop een pickup van Pemba naar Montepuez. Inmiddels zelf journalist, waardeerde ik toen pas de doeltreffendheid waarmee Joris situaties en mensen beschrijft.

Dans van de luipaard, over de nadagen van Mobutu, kan ik dromen. Toen ik het laatst weer eens herlas, herkende ik ineens de instrumenten die Joris leent uit de gereedschapskist van de literatuur. Het gemak waarmee ze die gereedschappen hanteert zonder de journalistieke inhoud geweld aan te doen, is het kenmerk van de ware literaire journalist.

3. The Zanzibar Chest, Aidan Hartley

Gemengde gevoelens heb ik over The Zanzibar Chest van de blanke Keniaanse journalist Aidan Hartley. Dat komt ook doordat hij indringend de ambivalentie beschrijft van de journalist die in Afrika verslag doet van de gruwelen van oorlog en geweld - en plezier beleeft in zijn werk. Een dubbelhartigheid die ik herken, ook al stort ik me bij lange na niet in dezelfde ellende op het continent als hij jarenlang deed.

Hartley was Reuters-correspondent in Afrika in de jaren negentig. Hij trok met het Tutsi-leger op naar Kigali na de genocide in 1992 en trof er rottende lijken aan in latrines en ontbindende families in hun huiskamers. Hij was daarna getuige van de cholera-epidemie onder de Hutu's in de vluchtelingenkampen net over de Congolese grens en zag in Somalië hoe 'een heel volk zich met overtuiging in het ravijn stortte'. Altijd was hij op zoek naar 'een oorlog die hij de zijne kon noemen'. Hartley beschrijft de kleinzielige ijdelheden van het correspondentencorps en de grote vriendschappen die ontstaan als de kogels je om de oren vliegen.

De tol die hij uiteindelijk betaalt, is hoog: hij belandt in een diepe depressie en stapt uiteindelijk uit de brandhaardenjournalistiek. Hartley woont nu in een boerderij op het platteland van Kenia en schrijft vooral over de bedreigde natuur in zijn vaderland.

Zijn relaas over de journalistieke praktijk is doorweven met de zoektocht naar de geschiedenis van een vriend van Hartleys vader. Maar dat deel van The Zanzibar Chest is niet de reden dat ik het steeds weer uit de boekenkast pak.

Het is vooral de openheid waarmee hij de morele dilemma's van de ambitieuze journalist in een crisisgebied uiteenzet en de eerlijkheid waarmee hij het correspondentenleger van adrenalineridders beschrijft dat van oorlog naar oorlog trekt. Een journalist moet altijd zijn eigen rol blijven evalueren. Aidan Hartley legt  die verantwoording in dit boek af – en komt bij tijd en wijle tot de conclusie dat we het anders moeten doen.
FEMKE VAN ZEIJL is freelance journalist, onder andere voor NRC Handelsblad, NRC Next en Vrij Nederland. Deze maand kwam haar boek uit over urbanisatie in Afrika, Gin-tonic & cholera. Ze woonde de afgelopen jaren afwisselend in Utrecht en in zes verschillende Afrikaanse steden.
De eerste aflevering in deze serie, die werd geschreven door Bette Dam, kun je hier teruglezen.

Freelance journalisten die zelf een boek schreven én in het nieuws waren, vertellen exclusief voor de FLA welke boeken hén inspireerden. In de eerste aflevering van Journalistieke Juweeltjes: Bette Dam, freelance journalist gespecialiseerd in Afghanistan.


Een boek is een journalistieke uitkomst. Een bron hoeft niet overgeslagen te worden omdat de deadline nadert (al moet je de darlings killen), het verhaal hoeft niet korter om in de kolommen te passen. Je hebt de tijd en de ruimte. En dat resulteert in veroveringen in de journalistiek. Door de Amerikaan STEVE COLL bijvoorbeeld.

Coll werkte wel op de redactie van de Washington Post, maar door al zijn ervaringen in Afghanistan sinds de jaren tachtig, wist hij een top-boek te ontwerpen: Ghost Wars, the secret history of the CIA, Afghanistan, and Bin Laden, from the Soviet Invasion tot September 10 (uitgeverij Penguin, 2001). Het was voor mij een Bijbel, als debutante in de non-fictie boekschrijverij. Het heeft niet alleen de omvang van het religieuze boek, maar het hield me ook voortdurend voor hoe ik journalistiek moet bedrijven. Zoals wel vaker met deze iconen van journalisten barst het van de bronnen. Bij het omslaan van elke pagina zat ik in spanning te lezen of hij daar ook de key-witnsesses had gesproken. En ik ben niet vaak teleurgesteld. Hij weet wat de gedachtengang is op de ministeries, bij de geheime diensten. Alsof hij daar is aangeschoven en hun werk moeiteloos kon beoordelen (het was overigens ook het boek dat Obama las in zijn laatste uren als niet-president). 

Onlangs kwam Coll overigens met een boek over een onderwerp dat al vaak door m'n hoofd was geschoten: De Bin Ladens (uitgeverij Mouria, de Nederlandse vertaling, 2008). Prachtig boek, waarbij door lange gesprekken met de betrokken familieleden (nee, niet Osama himself helaas) een nieuw, opzienbarend beeld neerzet (en soms bevestigd) van gewone, soms puisant rijke en in Amerika geïntegreerde familieleden. Waarvan velen ook schrokken van 09/11.
Het mooie is dat Coll ook zoveel mogelijk de plekken heeft bezocht die hij beschrijft. De moeite die hij er in heeft gestoken – met de luxe van allerlei assistent-journalisten (wauw) - kon hij een compleet beeld schetsen.

Jongens die ook een belangrijk, geloofwaardig en beslissend netwerk hadden en de tijd namen om het verhaal te begrijpen, zijn FRANK WESTERMAN en BART RIJS geweest. Rijs heeft overigens inmiddels de opmerkelijke overstap naar het woordvoerderschap gemaakt. Toen ik hem in die hoedanigheid aan de telefoon kreeg, schrok ik. Hoe kon zo’n iemand met zo’n goed boek, het vak verlaten. Stilletjes hoop ik dat hij infiltreert bij zijn nieuwe werkgever, het ministerie van Buitenlandse Zaken. En er een boek over schrijft. Maar goed.
Van hen is Srebrenica, het Zwartste Scenario (uitgeverij Atlas, 1999). En het gaat over wat Saigon was voor de VS. Ik heb nooit helemaal spits gehad, zoals militairen zouden zeggen, over wat daar is gebeurd, maar daar heeft dit boek verandering in gebracht. Als schrijver van non-fictie kijk ik ook naar de techniek van het verwerken van de informatie. Coll gebruikt quotes, voetnoten (waar ik aantekeningen van maak voor mijn eigen werk), de verleden tijd en laat zijn getuigen dus terug kijken naar toen. Westerman/Rijs doen meer waar ik ook voor heb gekozen: eerst documenten en informatie verzamelen en het aan elkaar knopen, in de tijd schrijven, het reduceren van de quotes, waardoor het een lopend verhaal wordt. Ook zij verlieten hun bureaustoel in Nederland om alles van dichtbij te kunnen zien. En dus beschrijven. Een thriller, in hun geval.

LINDA POLMAN hoort ook thuis in dit rijtje. Het harde werken heeft tot twee veroveringen geleid: 'k Zag Twee Beren (uitgeverij Atlas, later Rozenberg Publishers, 2002) en De Crisiskaravaan (uitgeverij Balans, 2008). Beide een must voor elke student op de school van journalistiek. VN-missies zie je nooit meer hetzelfde na het lezen van 'K Zag Twee Beren en – dat is ook prachtig aan een goed boek – je leest de krantenartikelen ook kritischer nadat je dit heb verorberd.
Met de Crisiskaravaan heeft ze een ander onderwerp te pakken dat actueel blijft: de hulpverleningswereld. In de ‘normale’ journalistiek, de snelle jongens onder ons, is er geen tijd voor dit soort doorwrochte analyses die uiteindelijk een kraakhelder beeld achterlaten.  Elk conflict waar de NGO’s en VN’ers invliegen zou verslagen moeten worden door journalisten die met deze boeken onder hun arm lopen.

Voor de lezer die denkt: ik krijg het benauwd van een boek schrijven (wat ik niet snap, overigens), probeer es een stuk te slijten van twaalf pagina’s zoals MATTHIEU ALKINS deed in de Harpers’ Bazaar: The Master of Spin Boldak: Undercover with Afghanistan’s drug-trafficking border police. Deze jongen – een top-freelancer – heeft zich mee laten voeren met de drugsjongens in het gevaarlijke zuiden van Afghanistan, goed zijn research gedaan en legt en passant Afghanistan even uit. Briljant. Waar mijn oog wel over viel was dat hij zich stil heeft gehouden over zijn journalist-zijn toen hij de grens van Afghanistan over ging. Hij heeft ongezien jan en alleman kunnen spreken, maar in hoeverre is dat fair naar je bronnen toe?

BETTE DAM is freelance journalist, onder andere voor Vrij Nederland en de Wereldomroep. Ze publiceerde in augustus 2009 het boek 'Expeditie Uruzgan', de weg van Hamid Karzai naar het paleis (uitgeverij Arbeiderspers). Het boek is twee keer genomineerd: voor de Bob den Uyl-prijs en de Dick Scherpenzeel-prijs. Bij de uitreiking van de Dick Scherpenzeel-prijs, vorige week, maakte Bette zich hard voor onafhankelijke journalistiek.     

Er was lef voor nodig om het auteursrecht in het leven te roepen. Drie eeuwen geleden gaven gezagshebbers een deel van hun macht op. Door de teugels te laten vieren, gaven ze ruimte aan hun oppositie. De Britse politici beseften dat vrijheid veel meer waard was dan hun kortetermijnbelang. Zij begrepen dat het de zuurstof was die de beschaving naar een hoger niveau zou brengen.
door Arjan van der Knaap, voorzitter FLA
Dit essay werd gepubliceerd in de bundel 'Copyright of Commons', samenstelling Meike Slot en Piet Bakker.
Met de Statute of Anne erkenden de Engelsen voor het eerst dat auteurs de rechthebbenden zijn van een productie. Indertijd claimden drukkers namelijk nog alle winsten van boeken. Zo verschafte deze maatregel schrijvers na 1710 de financiële en maatschappelijke ruimte om hun werk te doen. Dat betekende niet alleen brood op de plank voor de schrijvers, maar ook een historische stimulans voor de ontwikkeling van het denken en de maatschappij. En uiteindelijk profiteerden ook de zelfzuchtige, visieloze drukkers van deze maatregel: hun persen werden er alleen maar belangrijker en rendabeler op.
Downloadverbod
Anno 2011 moeten er opnieuw belangrijke beslissingen worden genomen over het auteursrecht. In de achttiende eeuw beteugelde de overheid de nervositeit van ondernemers met dure drukpersen. Nu gaat het om de bedrijven die gewend waren om de distributie van boeken en andere media te controleren: de uitgevers en platenmaatschappijen. Na een succesvolle lobby uit deze hoek kondigde staatssecretaris Teeven vorige maand een aanscherping van het bestaande downloadverbod aan. Ons kabinet denkt de maatschappij een dienst te bewijzen met een downloadverbod. "Een civielrechtelijk handhavingsinstrumentarium waarmee rechthebbenden zich kunnen richten op websites en diensten die auteursrechtinbreuken faciliteren", om precies te zijn. “Het kabinet beoogt de inbreukfaciliterende websites te bestrijden."
Een ferme stap in de verkeerde richting. Het getuigt van weinig vertrouwen in de toekomst, is slecht voor het imago van het auteursrecht en het impliceert zelfs een aantasting van de rechten van de internetgebruikers. Als het om buitenlandse mogendheden gaat is iedereen het erover eens: het auteursrecht is er niet om revoluties te remmen. Het is immers in het leven geroepen om de vrijheid van meningsuiting te waarborgen en de vrije informatie-uitwisseling te waarborgen. De tragiek wil dat dergelijke regelgeving momenteel vooral door regimes van twijfelachtig allooi wordt ingezet om censuur te rechtvaardigen. Zo wordt met het wetboek in de hand de vrije meningsuiting op sociale netwerken als Youtube, Blogger, Facebook en Twitter het zwijgen opgelegd.
Winst
De oorsprong van het auteursrecht getuigde van visie. Er was moed voor nodig om de teugels te laten vieren. Meer ruimte voor auteurs betekende ook dat de deur open werd gezet voor felle maatschappijkritiek, satire en lectuur waaraan de aristocraten van destijds niet eens durfden te denken. Daar maakten ze zich ongetwijfeld zorgen over, maar ze zagen óók de winst die de versnelling van informatie-uitwisseling de samenleving zou brengen. Ze waren niet bang.
Nu ontbreekt het vertrouwen en overheerst de angst. Zo dreigt ook een ondubbelzinnig voorstel voor een niet-overdraagbaar auteursrecht te verwateren tot een klachtenregeling voor auteurs die ontevreden zijn over de inspanningen van uitgevers of filmmaatschappijen. Een krampachtige poging om marktposities te beschermen tegen de vooruitgang. Terwijl zelfs de meest hardnekkige dictaturen wankelen onder de frisse wind van het internet, wordt hier wetgeving opgetuigd om oude structuren overeind te houden.
Verdienmodellen
De nervositeit onder uitgevers is begrijpelijk. Ze voelen zich  bedreigd door het wegvallen van de schaarste die zij via de boekwinkel en de kiosk wisten te creëren. Vroeger legden de uitgevers het contact tussen de maker en zijn publiek. Dat gebeurt nu steeds meer via het internet. Auteurs bouwen via verschillende platforms een achterban op en onderhouden hun eigen relaties. De uitgever past daarom bescheidenheid. Die zal zich moeten herbezinnen, herpositioneren en nieuwe verdienmodellen ontwikkelen. Het kan geen reden zijn om bescherming te zoeken bij de overheid. Het auteursrecht is geen exploitantenrecht.
De opmars van internet zal onze beschaving net zo'n impuls geven als destijds de boekdrukkunst. Voor wie de geschiedenis geen vertrouwen geeft, onderstrepen de actuele ontwikkelingen in de muziekindustrie dat paniek niet op zijn plaats is. Door de opmars van mp3 en streaming audio wordt er tegenwoordig meer muziek geproduceerd en geluisterd dan ooit. De opmars van internet en digitale media biedt ook uitgelezen kansen voor schrijvers en andere makers. Als de uitgevers daarin een rol van betekenis willen spelen, moeten ze opschieten. Voor de distributie van muziek zijn al lucratieve, gebruiksvriendelijke en veilige alternatieven voor de torrentsites. De uitgevers zijn nog niet zo ver en blijkbaar is er ook geen vertrouwen in de eigen innovatiekracht. Dat is zorgwekkend, maar geen reden om de bescherming door het strafrecht te smeken. De honden blaffen, maar de karavaan trekt voort. 

Hup, 300% schadevergoeding, dát zal ze leren! Het is nog steeds een veelgehoord advies aan journalisten en fotografen waarvan het auteursrecht is geschonden en die hun werk bijvoorbeeld tegenkomen op websites zonder dat ze daar toestemming voor hebben gegeven. Het 300%-dreigement zou je al op tafel moeten leggen in een eerste contact met degene die je stuk (of foto) onrechtmatig heeft gebruikt. Voert de druk lekker op natuurlijk, als je kunt dreigen met een 300% schadevergoeding als de overtreder niet subiet betaalt en het op een rechtszaak laat aankomen.
Maar realistisch is die 300% al lang niet meer. Ooit wel eens toegewezen, maar in recentere zaken blijken rechters er niets voor te voelen. Niet zo gek: waar is die 300% eigenlijk op gebaseerd? In dergelijke zaken gaat het om schadevergoeding, en wie zegt dat je 300% schade lijdt als je werk onrechtmatig wordt gebruikt? En 300% van wat eigenlijk? Drie keer het oorspronkelijke honorarium? Is dat wel een juridische maatstaf?
Recente zaken die in dit verband interessant zijn, kun je lezen op de site van jurist Arnoud Engelfriet en op die van SOLV. In de ene zaak wordt puur de geleden schade vergoed, in de tweede wordt die verdubbeld wegens verlies aan exclusiviteit en vermindering van exploitatiemogelijkheden. Maar 300%? Niet te onderbouwen. En ook niet wettelijk: de Nederlandse wet staat niet toe in schadevergoedingszaken ook een straf op te leggen.
In de laatste zaak, die van hergebruikte artikel, is trouwens ook de berekening van de economische waarde van het artikel interessant; die werd vastgesteld op pakweg €250,-, en verdubbeld wegens verlies aan exclusiviteit en vermindering van exploitatiemogelijkheden. Het vonnis vermeldt niet hoe die economische waarde is vastgesteld; het is, mogen wij hopen voor €250,-, een artikel geweest waaraan auteur niet langer dan een halve dag heeft gewerkt. Maar dat terzijde.
Het 300%-dreigement is dus volstrekt achterhaald. Maar realistischer schadevergoedingen worden wél toegekend, want het vaststellen van auteursrechtschending en het feit dat daardoor schade wordt geleden, is doorgaans niet zo ingewikkeld. Dat roept de vraag op waarom eigenlijk niet meer freelancers de gang naar de rechter maken. Te veel gedoe? Spoor je auteursrecht niet op, of laat je het niet opsporen? Bang voor de kosten? (De FLA biedt juridische bijstand!) Bang er (potentiële) klanten door kwijt te raken? Of vinden we het eigenlijk niet zo erg als ons auteursrecht wordt geschonden?

Water en vuur zeker, de verdedigers van het auteursrecht en de verdedigers van een vrij internet? Helemaal niet! De FLA is langs geweest bij Bits of Freedom (BoF), de organisatie die strijdt voor digitale burgerrechten. Om het eens te hebben over wat ons bindt in de plaats van wat ons scheidt.
Op het eerste gezicht liggen de belangen van de FLA en Bits of Freedom mijlenver uit elkaar. Hoe kun je burgers een zo vrij mogelijk internet bieden als auteursrechten die vrijheid dwarsbomen? En hoe kun je opkomen voor auteursrechten zonder de vrijheid van internet aan te tasten? Laat dat nou juist allebei prima kunnen.
Auteursrechten beperken de vrijheid op internet niet, maar naleving ervan zorgt ervoor dat auteurs niet met lege handen staan als hun teksten (veelvuldig) worden hergebruikt. Dat tast de vrijheid van de burger niet aan: het zijn immers niet burgers die zich verrijken door het auteursrecht van schrijvers te schenden, maar grote mediaconcerns. Zij misbruiken hun macht door auteurs voor niets of een habbekrats hun rechten afhandig te maken en multimediaal goede sier te maken met goed en oorspronkelijk werk. Dáár komt de FLA tegen in opstand.
Aan de andere kant vindt BoF als verdediger van een vrij internet niet dat het auteursrecht overboord moet, zoals bijvoorbeeld de Piratenpartij. En dat zou ook totaal niet in het belang zijn van de vrije informatiestroom. Het auteursrecht maakt deel uit van het inkomen van makers van oorspronkelijk werk, of het nu gaat om schrijvers of andere makers, zoals muzikanten. Zonder auteursrecht gaat hun handel overmijdelijk ten onder. Denk je eens in wat dát betekent voor wat het internet te bieden heeft. Het aanbod zou vrij beschikbaar en uitwisselbaar zijn, maar tegelijkertijd verschralen. In wiens belang is dat?
De FLA vindt het belangrijk na te denken en te praten over de gezamenlijke belangen van organisaties die uiteindelijk tegen hetzelfde strijden. Namelijk tegen machtsmisbruik door grote en machtige spelers als mediaconcerns en overheden. Zij spelen de belangenverdedigers graag tegen elkaar uit voor eigen (al dan niet commercieel) gewin. Aan dat spelletje doen we niet mee: elkaars strijd versterken is een beter idee!

De verontwaardigde reacties stromen binnen bij de FLA: Sanoma Uitgevers stuurt weer eens een contract rond aan haar freelancers. Dat deden ze jaren geleden ook al en we dachten dat dát contract erg was, maar dit slaat helemaal alles. Waar de FLA-broek vooral van afzakt, zijn bepalingen over interne herplaatsing zonder aanvullende vergoeding, verhandeling aan derden die niet ‘op onredelijke gronden’ geweigerd mag worden en een exclusiviteitstermijn van maar liefst negen maanden. Maak je niet voor 1 december bezwaar tegen de nieuwe regeling, dan stem je ermee in. Wil je dit gedrocht niet tekenen, voer dan ondertussen ook geen nieuwe opdrachten uit, want dat betekent indirecte acceptatie.
FLA-lid? Lees dan hier ons uitgebreide advies!

Het nieuwe contract maakt weer eens op een stuitende manier duidelijk hoe hard het nodig is dat het auteurscontractenrecht in Nederland eindelijk geregeld wordt. En daar is zicht op, want de parlementaire commissie-Gerkens heeft erkend dat grote mediabedrijven misbruik maken van hun macht door freelancers eenzijdige exploitatiecontracten op te leggen. Het zou dus best kunnen dat we ooit nog eens op het Sanoma-gedrocht terugkijken met een glimlach: één van de laatste contracten voordat dit soort schandalige wurgcontracten voorgoed onmogelijk werd gemaakt.

Sanoma gaat volstrekt voorbij aan de ontwikkelingen die gaande zijn op dit vlak. De FLA roept freelancers op het bedrijf wakker te schudden en bij de tijd te brengen: teken niet! Er is nog tot begin december de tijd actie te organiseren. Laat je niet intimideren door redacties, leg contact met zo veel mogelijk andere freelancers en overleg met hen over gezamenlijk níet-tekenen. Neem contact op met de FLA als je met dit contract te maken hebt, bij ons kun je terecht voor een precieze analyse van het contract. Natuurlijk beraadt het bestuur zich ondertussen over eventuele juridische stappen. Freelancers aller bladen, verenigt u!

Uw FLA-blogger volgde de Zwolse opleiding tot journalist (destijds ‘Hoger Informatie en Communicatie Onderwijs’ geheten) tussen 1988 en 1992. Dus de details zijn niet meer te achterhalen, maar zeker is dat er destijds nauwelijks aandacht was voor freelancen. Wie het blok ‘freelance’ volgde, scoorde daarvoor een voldoende als hij/zij een stuk verkocht aan een opdrachtgever waar je níet stage had gelopen. FLA-blogger liep stage bij (wijlen) het Hengelo’s Dagblad en verkocht haar freelance-stuk aan de feature-redactie van hetzelfde concern, Tubantia. Voor een habbekrats, en het stuk was zonder overleg gehalveerd. Voldoende!
Over tarieven, onderhandelen, over creatief denken, over auteursrecht: ik geloof niet dat die termen ook maar één keer zijn langsgekomen. Ik herinner me wel dat er een paar freelancers kwamen om een gastcollege te geven. En dat één van die freelancers vooral bij KPN werkte, bij de telefoonnummersinformatiedienst, omdat ze met schrijven niet genoeg verdiende. Inspirerend was dat…
Aandacht voor freelancen is nog altijd een ondergeschoven kindje op veel opleidingen. En dan vooral de zakelijke kant ervan: welke rechten heb je, hoe ga je om met contracten die steeds meer uitgeverijen aan hun freelancers toesturen, hoe zit het auteursrecht in elkaar en hoe kun je je als freelancer opstellen in auteursrechtkwesties? Wat zijn redelijke tarieven, hoe krijg je die?

De FLA geeft al een tijd voorlichting over dit soort kwesties aan studenten van post-academische journalistieke opleidingen, en wil dat komend seizoen uitbreiden naar verschillende HBO-opleidingen. Het verhaal van de FLA is al informatief, inspirerend en deskundig, maar natuurlijk zijn we toch benieuwd: wat willen aankomend journalisten weten over de freelance beroepspraktijk en over auteursrecht? En voor degenen die al als freelancer werken: wat is jouw wijze les als het gaat om zakelijk zijn en je auteursrecht verdedigen? Brand los!

Mijmer er eens even lekker over weg, het auteursrecht dat, volgens de huidige wet, pas verloopt zeventig jaar na je dood. Heb je in 2010 een boek geschreven, houden je kindskinderen daar in pakweg het jaar 2110 nog een grijpstuiver aan over – aangenomen dat je rond 2050 sterft. Prachtig en volstrekt terecht, of totaal achterhaald en niet meer van deze (of volgende) eeuw?

GroenLinks heeft de discussie over auteursrecht op scherp gezet door in het concept-verkiezingsprogramma te pleiten voor een auteursrecht van tien jaar na de eerste openbaarmaking – hoewel Femke Halsema daar inmiddels genuanceerder over schreef. Schrijver dezes krijgt het er warm van: ze publiceerde een boek in 1999, en dat zou dan nu vogelvrij zijn. Geld brengt het boek al lang niet meer op, afgezien dan van jaarlijks een paar tientjes uitleenvergoeding via Lira. Maar wat zou er met die tekst gebeuren na het verlopen van het auteursrecht?

Een ander gaat ermee aan de haal, haalt er stukjes uit, voegt er hier en daar wat aan toe, geeft er een nieuwe draai aan, een eigen interpretatie. Dat kan goed aflopen en een vernieuwing, een verrijking zijn. Maar ook een absoluut gruwelscenario: je eigen werk terugzien, maar dan geheel verknoeid. Dat kan nu óók gebeuren – er wordt wat afgeknipt en geplakt op internet – maar nu kun je er in ieder geval iets tegen doen. Wat als dat niet meer kan, omdat je na tien jaar je auteursrecht van rechtswege verliest? Is dat vooral een financiële aderlating, of een creatieve nachtmerrie?

Mijmer met ons mee: tien jaar auteursrecht, waar zit voor jou de pijn? Of vind je het juist een prima idee?

Minstens tien euro ontvangen van Lira/Nieuwswaarde in december 2009? Goed nieuws dan: bij de aanstaande jaarvergadering van LIRA (29 mei) heb je het recht mee te stemmen over besluiten die ook jou als auteursrechthebbende aangaan!
Nou weten we bij de FLA natuurlijk best dat jaarvergaderingen en stemrecht bij dergelijke evenementen niet per se voor ultieme blijdschap zorgen bij freelance schrijvenden. Auteursrechten en het collectieve beheer ervan, en alle regels en discussies daar omheen, zijn ingewikkeld, en roven tijd die je ook kunt besteden aan lekker schrijven. Maar voor wie de tijd neemt er even in te duiken, is het interessante materie, de relatie tussen freelance journalisten en de Lira.
De Lira keert de collectief beheerde auteursrechten uit aan schrijvers, vertalers en journalisten. Het gaat vooral om secundaire rechten, dus de rechten over het gebruik dat niet onder de oorspronkelijke licentie valt – lees hier meer over de details. Nu doet de Lira dat pas sinds kort voor journalisten, want voorheen deed het onder journalisten bekendere Nieuwswaarde dat. Nu zijn Lira en Nieuwswaarde gefuseerd, en volgens de regels van het spel betekent dat dat de journalisten die nu dus bij Lira aangesloten zijn, een contract moeten tekenen. Met hun handtekening geven ze Lira het recht om namens hen te onderhandelen over secundaire rechten, én om die te innen in klinkende munt.
En hier komt de FLA om de hoek. Want het bestuur van de FLA is druk met Lira in gesprek over hoe dat aansluitingscontract voor journalisten er precies uit moet zien. De details voeren wat ver, maar ga er maar vanuit dat de FLA er alles aan gelegen is om er een contract van te maken dat opgewassen is tegen de toekomst. En tegen het verleden, zou je kunnen zeggen – voorbeeld: de Koninklijke Bibliotheek is bezig met een groot digitaliseringsproject, waarbij enorme hoeveelheden kranten in databanken worden gestopt en ontsloten. De FLA zorgt er via Lira voor dat de auteursrechthebbenden daarbij financieel krijgen wat hen toekomt. Interessant? Interessant. Meepraten en meestemmen op de jaarvergadering van Lira op 29 mei? Dat kan, op voorwaarde dat je als journalist eerder bij Nieuwswaarde aangesloten was én je bij de laatste uitbetaling van je rechten (december 2009) minstens 10 euro opstreek. Tot 29 mei!

Wie is daar nou níet voor, een vrij internet? Iederéén! Toch? Het klonk in ieder geval allemaal volstrekt logisch in de toespraak die Groen Links-voorvrouw Femke Halsema gisteren hield tijdens Twisk, een feestje voor haar volgers op Twitter. Vrij internet, dat betekent: géén internetcensuur in China, géén opsporingsmethoden die ieders privacy totaal om zeep helpen alleen om illegale downloaders te pakken, géén auteursrechten die misbruikt worden om het businessmodel van de rijke muziekindustrie in stand te houden.
Klinkt prachtig allemaal, maar natuurlijk is het nogal simplistisch om internetcensuur in China en auteursrechten in Nederland húp in één beweging op de grote hoop van het online onrecht te vegen. Auteursrecht draait om meer dan het gevuld houden van de zakken van rijke jongens en meiden in de entertainmentindustrie. Het draait ook om, bijvoorbeeld, beeldend kunstenaars en schrijvers die als kleine zelfstandige hun best doen rond te komen, keihard werken en oorspronkelijk werk creëren, en van de opbrengsten van dat auteursrechterlijk beschermde werk hun dagelijks brood kopen.
Het auteursrecht om zeep helpen zonder hun belangen te beschermen, speelt juist grote spelers in de mediamarkt, zoals uitgevers, in de kaart. En die krijgen de laatste jaren tóch al meer macht door mediaconcentraties. Het lijkt ons sterk dat Femke Halsema deze kant van het verhaal niet kent. En mocht ze het onverhoopt nog níet kennen: bij deze!

Freelancers zijn essentieel voor een goed functioneren van de mediabranche in het algemeen en journalistiek in het bijzonder. En dus verdienen die freelance schrijvenden het dat er zorgvuldig wordt omgegaan met hun belangen, zowel auteursrechtelijke als sociaal economische. Dat is in grote lijnen wat de FLA morgen zal bepleiten voor de Sociaal Economische Raad, die het kabinet advies gaat uitbrengen over de positie van zelfstandig ondernemers. De FLA heeft de eer als enige organisatie het woord te voeren over freelancers in de journalistiek.
De FLA pleit in de notitie die al aan de SER is aangeboden onder andere voor een einde van het verbod op collectieve onderhandelingen met uitgevers. Niet dat de FLA gek is op collectieve afspraken – we zijn geen vakbond – maar het moet mogelijk zijn collectieve minimumafspraken te maken, vooral in de strijd tegen het ‘wurgcontract’. Dat nog altijd oprukkende fenomeen legt freelancers slechte publicatievoorwaarden op met geen enkel respect voor auteursrecht. Het recht om dergelijke voorwaarden niet te accepteren is inmiddels flink uitgehold in deze tijd van mediaconcentraties: voor freelancers is het vaak stikken of slikken.
Klik op de link om de hele notitie te lezen!  

Het FLA-bestuur kreeg de afgelopen weken van verschillende kanten signalen dat studenten journalistiek (zowel HBO als WO) tijdens hun stages zouden worden uitgebuit. De begeleiding en vergoeding zouden onder de maat zijn, maar ook auteursrechterlijk zou er veel mis gaan. Stagiairs zouden volgens de berichten afstand moeten doen van het auteursrecht op de teksten die ze tijdens hun stage schrijven, en uitgevers gaan met dat auteursrecht aan de haal. En dat is de FLA natuurijk een doorn in het oog. Daarom heeft de FLA besloten het probleem aan de orde te stellen in een overleg met studenten, mensen uit de media, en vertegenwoordigers van de opleidingen cq de HBO-Raad. Als het inderdaad om een algemeen probleem gaat, wilen we daar wat aan proberen te doen. Zodat ook de nieuwe generatie journalisten weet dat schending van je auteursrecht niet normaal is!

Gerechtigheid: freelance onderzoeksjournalist en FLA-lid Marcel Metze kan toch een ongecensureerde versie uitgeven van zijn boek over de reorganisatie bij Rijkswaterstaat. Later deze week komt de deal waarschijnlijk definitief rond.

De Tweede Kamer moet bij minister Eurlings van Verkeer en Waterstaat aandringen op onmiddellijke en integrale publicatie van het door onderzoeksjournalist Marcel Metze geschreven boek over Rijkswaterstaat. Dat stelt het bestuur van de Vereniging van Schrijvers en Vertalers in reactie op de uitspraak die de rechtbank in Den Haag op 9 december heeft gedaan in het kort geding van FLA-lid Metze tegen Rijkswaterstaat.

Wie is er niet eens zomaar een tekst van zichzelf tegengekomen op internet, zonder dat daarvoor toestemming werd gevraagd, laat staan een vergoeding betaald? Zulke auteursrechtschendingen zijn wijdverbreid op internet. Ze zelf opsporen, valt niet altijd mee. De stichting Lira werkt nu aan de gratis Lira Online Inbreuk Speurder, kortweg LOIS. Nog niet volledig operationeel, maar wie er in de huidige pilotfase mee werkt, kan al schendingen opsporen én helpt mee het systeem te verbeteren. LOIS is nu nog voor iedereen toegankelijk, maar na de pilotfase alleen nog voor Lira-aangeslotenen. FLA-leden kunnen voor advies over te nemen actie bij schendingen natuurlijk bij de FLA terecht.
Wie niet wil wachten op een feilloos LOIS en ondertussen zijn of haar werk ook commercieel wil exploiteren, kloppe tegen betaling aan bij bureau Cozzmoss.

België keert auteurs van boeken pas sinds 2004 vergoedingen uit voor het uitlenen van hun werk bij bibliotheken. En dat, zo heeft het Hof van Beroep van Brussel bepaald, had al gemoeten sinds 1994. Tijd voor schadevergoedingen dus! Dat is niet alleen goed nieuws voor Belgische auteurs, maar ook voor Nederlandse, want ook hun boeken worden natuurlijk veelvuldig uitgeleend door Belgische bibliotheken. Hoeveel er precies uitgekeerd zal worden, daarover is nog gehakketak gaande.

Het kabinet wil de onderhandelingspositie van auteurs richting opdrachtgevers versterken en overweegt collectieve afspraken toe te staan over minimumtarieven en royalties. Een succes voor de Vereniging van Schrijvers en Vertalers (de koepel waar de FLA onder valt), die samen met andere organisaties al jaren pleit voor een wettelijke regeling van het auteurscontractenrecht. Auteurs zijn voor de exploitatie van hun creatieve arbeid veelal aangewezen op mediabedrijven. Die maken misbruik van hun macht door eenzijdige exploitatiecontracten op te leggen. In zijn reactie op het rapport van de parlementaire werkgroep auteursrecht (commissie-Gerkens) erkent het kabinet voor het eerst dat het normale overeenkomstenrecht hier niet toereikend is. Daardoor ontstaat er nu zicht op wettelijke mogelijkheden om paal en perk te stellen aan ‘wurg-contracten’.

Adam Curry tegen Privé; het roddelweekblad gebruikte een foto van Adam Curry van Flickr, waarvan Curry had aangegeven dat hij alleen gratis gebruikt mag worden voor niet-commerciële doelen. De rechter heeft nu bepaald dat Privé de foto dus inderdaad niet had mogen gebruiken. Kortom: een Creative Commons-licentie op je auteursrechterlijk beschermde werk zetten, heeft zeker ook juridische waarde!

Britse freelancers brengen vandaag in ledigheid in een Londense kroeg door. Niet om zich te bedrinken, maar als protest tegen steeds verder dalende honoraria en uitgeklede (auteurs)rechten. ‘De lage betaling en slechte behandeling van freelancers leidt tot slechte journalistiek’, laat freelancer en initiatiefnemer Liz Hogdkinson via de mail weten. ‘Met deze Day of Inaction protesteren we tegen die ontwikkeling.’

Een stakingsdag dus eigenlijk, maar dat woord gebruikt Hogdkinson nadrukkelijk niet, want ‘staken’ is werknemersjargon en geen terminologie voor vrije schrijvers. Lastig zeker, om een flinke groep freelancers te bewegen tot inactiviteit? ‘Nou nee’, schrijft Hogdkinson, ‘het organiseerde zich eigenlijk vanzelf. Ik postte een protest op een freelancerswebsite met een roep om actie, en voor ik het wist verspreidde mijn oproep zich. Freelancers leggen hun werk niet makkelijk neer, ze pikken alles om maar geen opdrachtgevers kwijt te raken, maar nu sluiten veel mensen zich aan. We hebben er genoeg van.’

Hogdkinson legt uit dat de positie van freelancers in het Verenigd Koninkrijk is veranderd door de zwakkere positie van bonden en de opkomst van internet. Hogdkinson: ‘Vroeger werd er geen kopij geaccepteerd van journalisten die niet bij een journalistenbond waren aangesloten, en je kon je daar alleen bij aansluiten als je goed geschoold was. We onderhandelden collectief over tarieven, die op die manier redelijk hoog bleven. Maar de bonden hebben minder macht, en tegenwoordig kan iedereen die op internet publiceert zich journalist noemen. De tarieven zijn gekelderd en we kunnen steeds moeilijker een beroep doen op onze rechten.’ Ze voegt toe: ‘Het is natuurlijk niets nieuws dat het niet makkelijk is een goed bestaan op te bouwen als freelancer. Maar de arrogantie waarmee we tegenwoordig behandeld worden, die is wél nieuw.’

De freelancers kozen Witte Donderdag als protestdag, omdat dat, ook al vroeger, een vrije dag was voor journalisten omdat er op Goede Vrijdag geen krant uitkwam. Hogdkinson: ‘Ze zaten dan bij elkaar in een kroeg in Fleet Street, dus dat doen wij vandaag ook. We nemen de telefoon niet op, we beantwoorden geen mail, we werken niet. Of het protest een vervolg krijgt? Dat weten we nog niet. Eerst maar eens naar het café.’

Nog ruim twee weken, dan is de deadline van de editie 2009 van het project Vergeten Verhalen. Via de website kun je een idee insturen voor een reportage uit een ontwikkelingsland over een onderwerp dat in de media onderbelicht is gebleven, genegeerd of vergeten. Vergeten Verhalen is een initiatief van de Dick Scherpenzeel Stichting, die zich inzet voor meer en betere berichtgeving over ontwikkelingsvraagstukken. Wat er te winnen valt? De tien beste ideeën winnen een mini-camera, het beste idee een reisfonds van € 2500,-. Deadline: 10 december.

België keert auteurs van boeken pas sinds 2004 vergoedingen uit voor het uitlenen van hun werk bij bibliotheken. En dat, zo heeft het Hof van Beroep van Brussel bepaald, had al gemoeten sinds 1994. Tijd voor schadevergoedingen dus! Dat is niet alleen goed nieuws voor Belgische auteurs, maar ook voor Nederlandse, want ook hun boeken worden natuurlijk veelvuldig uitgeleend door Belgische bibliotheken. Hoeveel er precies uitgekeerd zal worden, daarover is nog gehakketak gaande.

Hierbij nodigen wij u uit voor de algemene ledenvergadering van de VSenV op zaterdag 9 juni a.s. om 12.00 uur  in de Openbare Bibliotheek Amsterdam, Oosterdokskade 143 te Amsterdam, pal naast het Centraal Station (zie www.oba.nl ).

Na een knallend begin van 2012 nodigen we je graag uit voor de nieuwjaarsborrel op donderdag 9 februari die zoals gewoonlijk van 17.00 tot 19.00 in het souterrain van het Van Deysselhuis plaats vindt. Ditmaal geen intermezzo van een spreker, maar des te meer tijd om te netwerken en elkaar op de hoogte te brengen van mooie freelanceprojecten. Laat even weten of je ook het glas komt heffen via fla@vsenv.nl

De Tien Geboden van het Interviewen door Brigit Kooijman
Interviewen is minder moeilijk dan het soms lijkt. Als je weet hoe je je moet voorbereiden, wat je kunt doen om de juiste atmosfeer te scheppen en hoe je ervoor zorgt dat je de regie houdt tijdens het gesprek, kom je altijd met een bruikbaar verhaal thuis.
Journaliste Brigit Kooijman (o.a. NRC Next) geeft aan de hand van de 'Tien Geboden van het Interviewen' tips om tijdens een vraaggesprek steviger in je schoenen te staan. Bedoeld voor journalisten, tekstschrijvers en verder iedereen die graag (beter) wil leren interviewen.
Op: vrijdag 17 februari
Van: 14.00 tot 17.00 met koffie/thee/koek en aansluitend een borrel tot 18.00 uur
In: het Van Deysselhuis, De Lairessestraat 125 in Amsterdam
Kosten: 35 euro voor leden, niet leden betalen 50 euro
Aanmelden: via fla@vsenv.nl

‘Al-tijd onderhandelen, over elke clausule in het contract’, drukt journalist en auteur Linda Polman de deelnemers aan de workshop ‘Onderhandelen’ op het hart. Ze is zelf ook deelnemer, en deelt net als de anderen openhartig eigen ervaringen met onderhandelen. De conclusie aan het eind van de middag: wie goed doordrongen is van wat hij uitgever, krant of tijdschrift te bieden heeft, zit in een prima onderhandelingspositie. Zowel als het gaat over contracten als over honorarium.
De workshop Onderhandelen, op 22 juni, duurde een middag en bestond uit twee onderdelen. Kim van den Berg, van Platform Zelfstandig Ondernemers (PZO) informeerde de pakweg vijftien aanwezige FLA-leden over algemene voorwaarden, zowel voorwaarden die je zelf kunt hanteren als voorwaarden waar uitgevers mee werken. Welke voorwaarden zijn geldend, hoe kun je je eigen voorwaarden uitgangspunt van de samenwerking met een opdrachtgever maken, en hoe stel je eigenlijk zelf je algemene voorwaarden op? interessant verhaal, dat na te lezen is op (het besloten deel van) de website van PZO*).
Blokkades
Daarna was het de beurt aan Fréderike Geerdink, freelance journalist, voormalig FLA-voorzitter en ervaren onderhandel-trainer. De focus lag niet op onderhandeltechnieken. Die kun je ook wel uit een boekje halen, en bovendien: voor je die in de praktijk brengt, is het zaak de blokkades in jezelf op te ruimen die effectief onderhandelen in de weg staan. Blokkades in jezelf? Ja: vraag een groep freelance schrijvenden maar eens waarom ze níet onderhandelen, en je hebt zo een hele lijst behoorlijke vastgeroeste vooronderstellingen verzameld. ‘Ze hebben geen budget’, bijvoorbeeld, of ‘Het is zo’n prestitieuze opdrachtgever’, of ‘Voor mij tien anderen’. Allemaal vooronderstellingen die niet kloppen, of op z’n mínst om te draaien zijn. Het blad heeft geen budget? Heb je als freelancer wél budget dan, om het blad voor te weinig geld content te leveren? Nee toch?
De ‘prestigieuze opdrachtgever’ is ook een interessant voorbeeld. Want een prestigieuze opdrachtgever, hoe is die eigenlijk zo prestigieus geworden? Door goeie journalistiek toch meestal, met belangrijke primeurs, diepgravende onderzoeksjournalistiek, spraakmakende interviews. En wie leveren al dat moois? Een heleboel freelancers – naast een enkele vaste redacteur natuurlijk ;-) Dus als in dat prestigieuze blad of die krant van naam publiceert, dan zegt dat iets over jou als freelancer. Namelijk dat je zo goed bezig bent en je zo onderscheidend hebt gespecialiseerd, dat blad of krant jou in het colofon wil en onder andere door jóuw verhalen zijn prestige behoudt. Dat je dus een prestigieuze freelancer bent. En daar zou geen fatsoenlijk honorarium tegenover staan omdat het een prestigieus medium betreft? Denkfoutje!
Haarscherp
En dat is niet louter een redenering om de freelancer moed in te spreken. Hoofdredacteuren bevestigen dat ze voor een goed verhaal geld over hebben. Frits Exter van Vrij Nederland zei het op de Conferentie Verhalende Journalistiek, Frank Poorthuis van HP De Tijd meldde het met nadruk op een bijeenkomst van onderzoeksjournalisten: als het idee goed is, valt er altijd te praten over het budget.
De kern van succesvol onderhandelen is daarmee haarscherp neergezet: wie weet wat hij waard is, heeft ijzersterke argumentatie in handen om een fatsoenlijk tarief en werkbare voorwaarden te bedingen!

*) FLA-leden zijn automatisch ook aangesloten bij PZO. Leden hebben van PZO inloggegevens gekregen om toegang te kijgen tot het besloten deel van de website.

Pierre Spaninks was amper voorzitter van de FLA, of hij pakte de telefoon en ging bellen. Met wie? Met de Groep Publiekstijdschriften van het Nederlands Uitgevers Verbond, met het Alternatief voor Vakbond, met de journalistenopleidingen, de FNV Zelfstandigen, de NVJ, de Stichting Reprorecht, het Platform Zelfstandig Ondernemers (PZO) – om er maar eens een paar te noemen. Hij ging overal langs. Met een deel van die clubs hád de FLA natuurlijk al contact, maar de flair van Pierre tilde die contacten naar een hoger plan.
Morgen is de jaarlijkse Algemene Ledenvergadering van (onder andere) de FLA. Na zes jaar bestuurslidmaatschap en ruim vier jaar voorzitterschap, nemen we afscheid van Pierre: zijn tijd zit erop! Onder Pierre’s leiding is de FLA voor andere media- en auteursrechtorganisaties een onvermijdelijke gesprekspartner geworden. We houden overal onze voet tussen de deur als het om de belangen van vrije schrijvers gaat. We sloten ons aan bij PZO, waar FLA-leden nu automatisch en gratis lid van zijn. En hebben een vaste plek verworven in het bestuur van de Stichting Reprorecht, waar uitgevers en auteurs samen auteursrechtbeleid uitstippelen dat raakt aan de kern van het ondernemende bestaan van onze leden.
Het mooie is: Pierre gaat weg bij de FLA, maar neemt morgen meteen het volgende voorzitterschap op zijn schouders: hij wordt voorzitter van de Vereniging van Schrijvers en Vertalers (VSenV), de koepelorganisatie waar ook de FLA onder valt. FLA feliciteert VSenV, en bedankt Pierre uitzonderlijk veel voor zijn daadkracht en flair!

Geld is overal, zelfs in onderwerpen waar je het niet zo snel verwacht. Kennis van financiële gegevens komt dus goed van pas in je journalistieke werk. Want cijfers verduidelijken je verhaal en maken uitspraken hard. Saai? In ieder geval niet als je weet hoe je ermee om moet gaan. FLA-bestuurslid Claudia Pietryga was erbij!
Op donderdag 19 mei legde zakelijk journalist Wilbert Geijtenbeek in heldere taal uit wat je met cijfers kunt doen. Hij had in eerste instantie helemaal niks met economie en liet het vak op de middelbare school zelfs vallen. Na een studie politicologie en een flirt met zowel de Amerikaanse als Haagse politiek belandde hij bij Quote en later FEM business. Daar leerde hij de kneepjes van de financiële journalistiek. Inmiddels is hij freelancer en schrijft voor diverse bladen over zijn geliefde (“mijn obsessie”) onderwerpen ‘geld, macht en invloed’.
Geld is volgens Wilbert een begrijpelijk gegeven. “Meer geld staat voor meer gezag, invloed, spullen en vrijheid. En vica versa. Bovendien kun je geld in tegenstelling tot bijvoorbeeld sex-appeal uitdrukken in cijfers wat het concreet maakt.” Veel journalisten vinden geld en economie eng of moeilijk. “Maar als je de gevoeligheid van geld afhaalt, is het juist een prettig middel. Om harde cijfers kan namelijk niemand heen, het is wat dat betreft echt een smeermiddel in de journalistiek.”
Des te belangrijker is de interpretatie ervan en om die reden startte Wilbert tijdens de workshop met de basis van financiële journalistiek. Denk aan: ‘wat is vermogen’, ‘hoe werkt een balans’ en ‘hoe kan een bedrijf technisch failliet zijn en toch overleven?’ Ook kwam hij met aantrekkelijke journalistieke voorbeelden zoals ‘waarom was tabaksmagnaat Phillip Morris vóór het rookverbod in Nederland?’ en behandelde hij de jaarrekening van enkele politici aan de hand van financiële bronnen.

Het groepje cursisten was klein in aantal, maar hun enthousiasme overweldigend. Wilbert werd overspoeld met vragen. De workshop liep zelfs uit, waarna de borrel in de cursusruimte werd ingezet. Tot het einde hingen de cursisten aan zijn lippen, die naar eigen zeggen nog zeker een paar uur door kon gaan. Wellicht een vervolgworkshop waard?

Mooie foto’s van jezelf om te gebruiken als ava, bij je column, op de achterflap van je nieuwe boek, of zomaar: dat was het doel van de zogeheten ‘Powershoot’ die de FLA op 15 april organiseerde voor haar leden. De Powershoot van fotografisch talent en motivator Petra ‘Spiley’ van Vliet was een groot succes, schrijft FLA-bestuurslid Jacqueline Zirkzee.

Het kabinet wil het auteursrecht beschermen met een downloadverbod. Dat lijkt in het belang van individuele makers maar in feite bewijst het kabinet hen daarmee een kwade dienst, vindt Pierre Spaninks (bestuurslid en tot voor kort voorzitter van de FreeLancers Associatie).
In zijn langverwachte Speerpuntenbrief auteursrecht 2020 behandelt staatssecretaris Teeven van Justitie een groot aantal onderwerpen. Een daarvan trok meteen alle aandacht: het bestrijden van websites die inbreuken op het auteursrecht mogelijk maken. Als het aan het kabinet ligt, komt er, behalve het al bestaande verbod om auteursrechtelijk beschermd werk te uploaden, ook een verbod voor individuele gebruikers om dat werk te downloaden.
Een downloadverbod is in de praktijk alleen te handhaven door tot in detail te controleren wat mensen op internet uitspoken: wie bezoekt welke sites en wie haalt welke bestanden binnen? Zo verscherpt het kabinet de tegenstelling die in de publieke opinie toch al bestaat tussen het recht van internetgebruikers om in vrijheid informatie met elkaar te delen, en het recht van auteurs op bescherming van hun intellectuele eigendom. Hoe is dat te rijmen met Speerpunt 1, namelijk het vertrouwen in auteursrecht verstevigen?
Trouwens, voor wie even verder nadenkt, is die tegenstelling maar schijn. Auteurs en andere makers hebben niet alleen belang bij een sterk auteursrecht, maar ook bij een vrij internet. Auteursrechthebbenden, en zeker journalisten, kunnen niet zonder. Een vrij internet is broodnodig om op de hoogte te blijven van de toestand in de wereld, om research te doen, om contact te houden met hun bronnen, hun collega’s, hun opdrachtgevers en hun lezers. En om hun werk te publiceren en om daar reacties op te krijgen die hen weer voeden. Andersom worden burgers steeds meer afhankelijk van de vrije schrijvers die hun teksten op internet publiceren.
Want aan de bron van de stroom van content staat het oorspronkelijke werk. Niet alleen dat van mensen die zichzelf als journalist beschouwen en die met het verzamelen, analyseren, presenteren en becommentariëren van het nieuws hun brood verdienen. Ook dat van andere deskundigen die hun kennis en visies delen. Zonder zulke “gekken” zou het droef gesteld zijn – misschien niet direct met de kwantiteit maar zeker met de kwaliteit van de informatie op internet. Zonder hen zou internet het domein worden van reclamemakers, propagandisten en herkauwers. En dat is niet bepaald het internet waar voorstanders van de vrijheid van informatie de straat voor op zouden gaan.
Het is jammer dat deze visie, die rekening houdt met de rechten van burgers én die van de makers, nauwelijks aandacht krijgt in de media. Buma/Stemra juicht het voorstel van Teeven toe, en daardoor ontstaat de indruk dat alle auteursrechthebbenden voor een downloadverbod zijn (en dat alle auteursrechthebbenden musici zijn, maar dat terzijde). Polarisatie trekt nou eenmaal meer aandacht.
Volgens de FLA is dé belangrijkste boodschap dat de rechten van auteurs geen concrete betekenis hebben zonder vrij internet, en dat een vrij internet een dode mus is als daar geen content te vinden is van vrije schrijvers van wie zowel de morele als de materiële rechten erkenning en bescherming krijgen.
In dit licht bezien is de standpuntenbrief van staatssecretaris Teeven een ferme stap in de verkeerde richting. Door in naam van het auteursrecht een downloadverbod aan te kondigen en daarbij niet meteen duidelijk te maken hoe de privacy van de internetgebruikers gewaarborgd gaat worden, bewijst hij zowel auteurs als gebruikers een kwade dienst.

De FLA deinst er niet voor terug naar de rechter te stappen om een betere positie voor freelancers af te dwingen. En Sanoma leek een prima kandidaat. De nieuwe publicatievoorwaarden die het bedrijf enkele maanden geleden naar haar freelancers stuurde, geven inhoudelijk alle reden tot het vragen van een rechterlijk oordeel: de nieuwe voorwaarden waren een aanzienlijke verslechtering van de vorige voorwaarden, die ook al om te huilen waren. Waarom dan toch geen procedure in gang gezet? In het heel kort: het is ‘procederen op drijfzand’.
Drijfzand? De voorwaarden zoals die nu op tafel liggen, zijn natuurlijk niet in steen gebeiteld, maar het zouden wel precies díe voorwaarden zijn die we aan de rechter voorleggen. De FLA zou die aanvechten als ‘onredelijk bezwarend’. Wijzigt Sanoma ze gedurende de procedure (die jaren kan duren), dan is de uiteindelijke uitspraak meteen helemaal achterhaald. Dit is precies wat gebeurde bij de vorige rechtszaak die de FLA voerde tegen Sanoma, in 2006.
Blijven leveren
Daarbij: het gedrag van alle freelancers en belangenorganisaties weegt mee in de rechterlijke beoordeling van 'onredelijk bezwarend'. Werken freelancers tijdens de jaren dat een procedure duurt, door onder de geldende publicatievoorwaarden, en maakt niet iedere beroepsvereniging bezwaar? Dan zal de rechter minder snel oordelen dat de voorwaarden ‘onredelijk bezwarend’ zijn. Inmiddels heeft het gros van de freelancers de voorwaarden geaccepteerd door te blijven leveren aan redacties, en dat maakt onze zaak er dus niet sterker op.
De rechter zal bovendien de voorwaarden niet ‘onredelijk bezwarend’ verklaren omdat het Sanoma-contract ruimte laat aan de individuele freelancer om over zijn tarieven te onderhandelen met zijn eigen redactie. De tarieven voor verhalen of foto’s worden immers niet centraal vastgesteld, en bieden zo de ruimte aan de redactie en de freelancer de vergoeding voor het in de voorwaarden geregelde hergebruik te verdisconteren. 

Een laatste domper: de rechter zal bij zijn beoordeling ook kijken naar de publicatievoorwaarden die andere uitgeefconcerns hanteren. Die zijn over het algemeen ook niet om vrolijk van te worden maar er wordt wél onder gewerkt.

Al met al: geen overtuigende zaak. Maar de FLA ziet graag lichtpuntjes. En die zijn er. Want dat het Sanoma-contract ruimte biedt voor onderhandeling, is funest voor een eventuele rechtszaak, maar natuurlijk goed nieuws voor de individuele freelancer. Die adviseren we dan ook de onderhandeling met de redactie(s) waarvoor hij werkt, te openen. Leden van de FLA kunnen contact opnemen met het bureau van de FLA voor advies!
Auteurscontractenrecht 
En er is nog een lichtpuntje. Het auteurscontractenrecht. Vooralsnog is een gang naar de rechter zinloos, maar in Den Haag wordt aan dit grote probleem voor freelancers gewerkt. Het gaat traag, dat wel, onder andere door de val van het kabinet vorig jaar. Maar er ligt een rapport van de Commissie Gerkens, die tot een wettelijke regeling auteurscontractenrecht moet leiden. Hoe die wet precies gaat uitpakken, is nog onduidelijk, maar het zal de freelancer waarschijnlijk meer handvatten geven onder contracten uit te komen, en misschien sommige bepalingen in contracten onmogelijk maken.
Staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie stuurt naar verwachting in maart een notitie over het auteursrechtbeleid naar de beide Kamers. Waarschijnlijk wordt er dan in april of mei verder overlegd over het onderwerp door (onder andere) de Vaste Commissie voor Veiligheid en Justitie van de Tweede Kamer.

De FLA houdt een vinger aan de pols in Den Haag. Door daar flink op in te zetten en door individuele leden nu te steunen in hun onderhandelingen met Sanoma, hopen we én de freelancers sterker te maken én het recht meer aan onze kant te krijgen.

Doorzetten, vindingrijk zijn, je specialiseren: allemaal onmisbaar als je jezelf als freelancer op de kaart wilt zetten. En dus als je een goed inkomen wilt verdienen. Dáár wil de FLA dit jaar stevig op inzetten. We beginnen zelf ook maar meteen stevig: met een symposium over verdienmodellen voor freelancers op 4 februari. Aanmelden kan al, kijk hier op de site die we er speciaal voor hebben opgezet!

Ook de rest van het jaar zal de FLA niet in de eerste plaats vechten tegen hen die het leven van freelance schrijvenden soms verschrikkelijk zuur maken, maar vooral inzetten op de kracht van de freelancer in medialand. Die heeft een troef in handen: zijn onafhankelijkheid. Dáármee onderscheiden vrije schrijvers zich van de collega’s in loondienst, en dáár kunnen ze hun meerwaarde verzilveren. Behalve het symposium komen er workshops, borrels met aansprekende gastsprekers, nóg meer actie op online sociale netwerken. Stay tuned!

Het was een goed jaar voor de FLA. Voorzitter Pierre Spaninks, die met ingang van het nieuwe jaar wordt opgevolgd door Arjan van der Knaap, heeft tijdens zijn voorzitterschap enorm veel energie gestoken in het aanhalen van contacten met andere organisaties die zich inzetten voor schrijvenden en voor zzp’ers. Dat leidde het afgelopen jaar tot structurele verbeteringen in de positie van onze leden. Maar de FLA zou de FLA niet zijn als we ons niet ook op eígen kracht sterk (en soms boos – of eigenlijk, woest) maakten!
SER-advies
De FLA-voorzitter was nauw betrokken bij de totstandkoming van het SER-advies over de positie van de zzp'er. Daarin is ondubbelzinnig vastgesteld dat de zzp'er een zelfstandig ondernemer is. Daarmee komt niet alleen een einde aan talloze zinnige en minder zinnige politieke ideetjes, ook is een aantal belangrijke aanbevelingen gedaan waarvan een groot deel rechtstreeks terug te vinden is in de regeringsverklaring van het nieuwe kabinet. Zo wordt er werk gemaakt van de administratieve lasten, wordt de voorlichting aan zelfstandigen verbeterd, gaan overheden vaker rechtstreeks freelancers inschakelen én vlotter betalen.
Sanomarel
Aan het einde van het jaar bond de FLA nog eens ouderwets de strijd aan met Sanoma. De uitgever grijpt de onzekerheid over zijn toekomst aan om zijn algemene voorwaarden voor freelancers eenzijdig aan te passen. Er is stevig gecorrespondeerd en er is een goed gesprek geweest. Het was betrekkelijk eenvoudig om te voorkomen dat de wijzingen ook voor producties in het verleden gaan gelden, maar op enkele andere belangrijke punten weigerde de directie bakzeil te halen. Wel werd daarbij gezegd dat freelancers over hun voorwaarden in gesprek kunnen gaan met de betrokken hoofdredacteur. Dat sluit vanzelfsprekend nauw aan op de visie van de freelancer die weet wat hij en zijn productie waard is.
Om te onthouden: in 2011 organiseert de FLA een workshop over het opstellen van gunstige, eigen algemene voorwaarden en het voeren van onderhandelingen.
Contacten hogescholen en universiteiten
Jaarlijks geven we op enkele universiteiten, waaronder de Universiteit van Amsterdam en Rijksuniversiteit Groningen, gastcolleges over freelancen en auteursrecht. In 2010 legden we contact met de hbo’s journalistiek, zodat we daar in 2011 ook gastcolleges kunnen geven.
Platform Makers
Om een breed draagvlak te organiseren en effectief actie te voeren is het Platform Makers opgericht. De FLA is als afdeling van de Vereniging van Schrijvers en Vertalers aangesloten bij dit samenwerkingsverband van belangenbehartigers van schrijvers, vertalers, acteurs, ontwerpers, illustratoren, regisseurs, musici en componisten. Doelen zijn onder meer het onderstrepen van het belang van een sterk auteursrecht.
Ook legde de FLA eind november veelbelovende contacten met de Vlaamse Journalisten Vereniging. Daarover in 2011 meer nieuws!
Collectieve auteursrechten
Vorig jaar fuseerden de Stichting Lira en de Stichting Nieuwswaarde, zodat er nu één organisatie is die de collectieve auteursrechten behartigt van schrijvers, vertalers, scenarioschrijvers en journalisten. De FLA bekijkt nu samen met de NVJ over het aansluitingscontract bij Lira voor freelance journalisten. Ook vertegenwoordigt de FLA de onafhankelijke freelancer in de stichting Reprorecht.

Water en vuur zeker, de verdedigers van het auteursrecht en de verdedigers van een vrij internet? Helemaal niet! De FLA is langs geweest bij Bits of Freedom (BoF), de organisatie die strijdt voor digitale burgerrechten. Om het eens te hebben over wat ons bindt in de plaats van wat ons scheidt.
Op het eerste gezicht liggen de belangen van de FLA en Bits of Freedom mijlenver uit elkaar. Hoe kun je burgers een zo vrij mogelijk internet bieden als auteursrechten die vrijheid dwarsbomen? En hoe kun je opkomen voor auteursrechten zonder de vrijheid van internet aan te tasten? Laat dat nou juist allebei prima kunnen.
Auteursrechten beperken de vrijheid op internet niet, maar naleving ervan zorgt ervoor dat auteurs niet met lege handen staan als hun teksten (veelvuldig) worden hergebruikt. Dat tast de vrijheid van de burger niet aan: het zijn immers niet burgers die zich verrijken door het auteursrecht van schrijvers te schenden, maar grote mediaconcerns. Zij misbruiken hun macht door auteurs voor niets of een habbekrats hun rechten afhandig te maken en multimediaal goede sier te maken met goed en oorspronkelijk werk. Dáár komt de FLA tegen in opstand.
Aan de andere kant vindt BoF als verdediger van een vrij internet niet dat het auteursrecht overboord moet, zoals bijvoorbeeld de Piratenpartij. En dat zou ook totaal niet in het belang zijn van de vrije informatiestroom. Het auteursrecht maakt deel uit van het inkomen van makers van oorspronkelijk werk, of het nu gaat om schrijvers of andere makers, zoals muzikanten. Zonder auteursrecht gaat hun handel overmijdelijk ten onder. Denk je eens in wat dát betekent voor wat het internet te bieden heeft. Het aanbod zou vrij beschikbaar en uitwisselbaar zijn, maar tegelijkertijd verschralen. In wiens belang is dat?
De FLA vindt het belangrijk na te denken en te praten over de gezamenlijke belangen van organisaties die uiteindelijk tegen hetzelfde strijden. Namelijk tegen machtsmisbruik door grote en machtige spelers als mediaconcerns en overheden. Zij spelen de belangenverdedigers graag tegen elkaar uit voor eigen (al dan niet commercieel) gewin. Aan dat spelletje doen we niet mee: elkaars strijd versterken is een beter idee!

Alle bepalingen die een verslechtering betekenen van het bestaande contract, moeten van tafel. Niets minder dan dat is de inzet van de FreeLancers Associatie in een gesprek volgende week met uitgeefconcern Sanoma. Het bedrijf stuurde haar freelancers vorige maand een bedroevend slecht contract toe. Gisteren lag er een brief van de FLA-advocaat bij Sanoma op de stoep. Sanoma reageerde per omgaande. Een gesprek is inmiddels ingepland voor volgende week.

Het zou best kunnen dat Sanoma in de veronderstelling verkeerde dat ze haar freelancers al weer koest had. Immers vorige week nog wist het bedrijf de sectie freelance van de NVJ ‘tevreden te stellen’ door toe te zeggen één slechte bepaling uit het contract te schrappen. De FLA is niet zo makkelijk tevreden. In de brief die de FLA-advocaat stuurde (die FLA-leden hier kunnen lezen), staan nog drie bepalingen die wat ons betreft ‘onredelijk bezwarend’ zijn.

De FLA stapt vol vertrouwen de ring in en houdt je op de hoogte!

PS: Leden kunnen hier een analyse van het Sanoma-contract lezen.

De FLA sluit zich aan bij een breed protest tegen het concept-wetsvoorstel Versterking bestrijding computercriminaliteit. Als het voorstel wet wordt, kan het Openbaar Ministerie voortaan zonder tussenkomst van de rechter websites sluiten en internetdiensten blokkeren. Met andere woorden: internetjournalisten en bloggers kunnen worden gemuilkorfd zonder dat er bewijs tegen hen is.

De FLA is bang dat de wet zal worden misbruikt om journalisten te verhinderen maatschappelijk relevante informatie openbaar te maken die de overheid onwelgevallig is. Een wetsontwerp dat die mogelijkheid opent, vormt een regelrechte aanslag op de vrije pers en op vrije schrijvers.

We hebben een brief gestuurd (zie hieronder) naar de Minister van Justitie waarin we hem met klem vragen het concept-wetsvoorstel te heroverwegen. Ook de organisatie Bits of Freedom stuurde een brief, ondertekend door een indrukwekkende rij organisaties, wetenschappers en journalisten.  

Aan de Minister van Justitie
de heer dr E.M.H. Hirsch Ballin
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
Amsterdam, 16 september 2010

Geachte heer Hirsch Ballin,
Bij brief van 15 september jl. heeft een aantal maatschappelijke organisaties waaronder Bits of Freedom, wetenschappers, media, bloggers en internetondernemers zich tot u gewend om uiting te geven aan de zorg waarmee zij kennis hebben genomen van het concept-wetsvoorstel Versterking bestrijding computercriminaliteit.
Als belangenvereniging van freelance journalisten en andere vrije schrijvers hechten wij er aan om onder uw aandacht te brengen dat de zorgen van de ondertekenaars van genoemde brief ook onze zorgen zijn.
Kortheidshalve zullen wij de door de ondertekenaars gemaakte analyse en de daaruit voortvloeiende argumenten hier niet in extenso herhalen, en volstaan wij met een verwijzing naar de inhoud van genoemde brief.
Specifiek met het oog op het belang van de vrije media en de rechtszekerheid van onze leden die als zelfstandige professionals voor die media werkzaam zijn, verzoeken wij u met klem:
- de voorafgaande toets van de rechter-commissaris bij een blokkeringsbevel van een website of internetdienst te handhaven,
- het voorgenomen verbod op overname en publicatie van niet-openbare informatie integraal te heroverwegen, en
- te verzekeren dat het voorgenomen verbod op het opnemen van eigen gesprekken niet verder gaat dan strikt noodzakelijk is.
Wij vertrouwen erop dat u aan de fundamentele en breed gedeelde maatschappelijke bezwaren tegen het concept-wetsvoorstel tegemoet komt, en ontvangen graag uw reactie op deze brief.
Hoogachtend,
namens het bestuur van de FreeLancers Associatie, 
Drs P.A.M. Spaninks, voorzitter

Uw FLA-blogger volgde de Zwolse opleiding tot journalist (destijds ‘Hoger Informatie en Communicatie Onderwijs’ geheten) tussen 1988 en 1992. Dus de details zijn niet meer te achterhalen, maar zeker is dat er destijds nauwelijks aandacht was voor freelancen. Wie het blok ‘freelance’ volgde, scoorde daarvoor een voldoende als hij/zij een stuk verkocht aan een opdrachtgever waar je níet stage had gelopen. FLA-blogger liep stage bij (wijlen) het Hengelo’s Dagblad en verkocht haar freelance-stuk aan de feature-redactie van hetzelfde concern, Tubantia. Voor een habbekrats, en het stuk was zonder overleg gehalveerd. Voldoende!
Over tarieven, onderhandelen, over creatief denken, over auteursrecht: ik geloof niet dat die termen ook maar één keer zijn langsgekomen. Ik herinner me wel dat er een paar freelancers kwamen om een gastcollege te geven. En dat één van die freelancers vooral bij KPN werkte, bij de telefoonnummersinformatiedienst, omdat ze met schrijven niet genoeg verdiende. Inspirerend was dat…
Aandacht voor freelancen is nog altijd een ondergeschoven kindje op veel opleidingen. En dan vooral de zakelijke kant ervan: welke rechten heb je, hoe ga je om met contracten die steeds meer uitgeverijen aan hun freelancers toesturen, hoe zit het auteursrecht in elkaar en hoe kun je je als freelancer opstellen in auteursrechtkwesties? Wat zijn redelijke tarieven, hoe krijg je die?

De FLA geeft al een tijd voorlichting over dit soort kwesties aan studenten van post-academische journalistieke opleidingen, en wil dat komend seizoen uitbreiden naar verschillende HBO-opleidingen. Het verhaal van de FLA is al informatief, inspirerend en deskundig, maar natuurlijk zijn we toch benieuwd: wat willen aankomend journalisten weten over de freelance beroepspraktijk en over auteursrecht? En voor degenen die al als freelancer werken: wat is jouw wijze les als het gaat om zakelijk zijn en je auteursrecht verdedigen? Brand los!

Internationale perskaart hebben? Dan éérst lid worden van de NVJ. Want dat is de enige Nederlandse organisatie die is aangesloten bij de Internationale Federatie van Journalisten, de IFJ, en die geven de internationale perskaart uit. Van de gekke natuurlijk, want hoe bestaat het dat iemand verplicht is lid te worden van een bepaalde vakbond?

Andere organisaties, zoals de FLA, kunnen zich niet aansluiten bij de IFJ. De FLA zou journalisten in loondienst ‘discrimineren’ omdat ze geen lid kunnen worden – maar ja, voor vaste diensters valt er ook niets te halen bij de FLA, eigenlijk net zoals er voor freelancers weinig te halen valt bij de NVJ. Nou ja, behalve die perskaart dus.

Veel freelancers hebben die perskaart niet nodig want je kunt er ook één regelen via een redactie waar je voor werkt, maar buitenlandjournalisten kunnen soms niet zonder: in veel landen krijg je pas een persaccreditatie als je een IFJ-perskaart kunt tonen. En buitenlandcorrespondenten zijn steeds vaker freelancers. Dat juist zíj zo worden verplicht lid te worden van een vakbond die niet exclusief voor freelancers opkomt, is wel zuur.

Minstens tien euro ontvangen van Lira/Nieuwswaarde in december 2009? Goed nieuws dan: bij de aanstaande jaarvergadering van LIRA (29 mei) heb je het recht mee te stemmen over besluiten die ook jou als auteursrechthebbende aangaan!
Nou weten we bij de FLA natuurlijk best dat jaarvergaderingen en stemrecht bij dergelijke evenementen niet per se voor ultieme blijdschap zorgen bij freelance schrijvenden. Auteursrechten en het collectieve beheer ervan, en alle regels en discussies daar omheen, zijn ingewikkeld, en roven tijd die je ook kunt besteden aan lekker schrijven. Maar voor wie de tijd neemt er even in te duiken, is het interessante materie, de relatie tussen freelance journalisten en de Lira.
De Lira keert de collectief beheerde auteursrechten uit aan schrijvers, vertalers en journalisten. Het gaat vooral om secundaire rechten, dus de rechten over het gebruik dat niet onder de oorspronkelijke licentie valt – lees hier meer over de details. Nu doet de Lira dat pas sinds kort voor journalisten, want voorheen deed het onder journalisten bekendere Nieuwswaarde dat. Nu zijn Lira en Nieuwswaarde gefuseerd, en volgens de regels van het spel betekent dat dat de journalisten die nu dus bij Lira aangesloten zijn, een contract moeten tekenen. Met hun handtekening geven ze Lira het recht om namens hen te onderhandelen over secundaire rechten, én om die te innen in klinkende munt.
En hier komt de FLA om de hoek. Want het bestuur van de FLA is druk met Lira in gesprek over hoe dat aansluitingscontract voor journalisten er precies uit moet zien. De details voeren wat ver, maar ga er maar vanuit dat de FLA er alles aan gelegen is om er een contract van te maken dat opgewassen is tegen de toekomst. En tegen het verleden, zou je kunnen zeggen – voorbeeld: de Koninklijke Bibliotheek is bezig met een groot digitaliseringsproject, waarbij enorme hoeveelheden kranten in databanken worden gestopt en ontsloten. De FLA zorgt er via Lira voor dat de auteursrechthebbenden daarbij financieel krijgen wat hen toekomt. Interessant? Interessant. Meepraten en meestemmen op de jaarvergadering van Lira op 29 mei? Dat kan, op voorwaarde dat je als journalist eerder bij Nieuwswaarde aangesloten was én je bij de laatste uitbetaling van je rechten (december 2009) minstens 10 euro opstreek. Tot 29 mei!

Elke journalist die wel eens een boek geschreven heeft, kent de mailtjes van journalisten die óók plannen hebben voor een boek. De prangendste vragen gaan altijd over de verdiensten, over contracten en over de pr voor een boek. Tijdens de FLA-borrel van deze maand deed FLA-lid Geert Mak een boekje open over zijn ontwikkeling van journalist naar auteur (zie hier het verslag). Inspirerend, en behalve dat ook nog eens erg informatief. Maar eh, hoe doe je dat nou, een ‘contract goed lezen’, wat zijn je ‘nevenrechten’, en hoe moeilijk is het om e-books uit je contract houden, zoals Mak adviseert?

Stel je, óók bij je eerste boek, zo zakelijk mogelijk op. Informeren bij collega-journalisten die boeken op hun naam hebben staan, is natuurlijk prima. Maar de échte specialisten zitten bij de VSenV, de Vereniging voor Schrijvers en Vertalers, de koepelorganisatie waar ook de FLA onder valt. Zij kennen de contracten, zij kennen de voetangels en klemmen, zij kennen de uitgeverijen. En geven hun leden advies vanuit auteursperspectief. Dus: sta je op het punt in de voetsporen van Geert Mak te treden, laat je zakelijke instinct dan niet overschaduwen door je enthousiasme. Je wilt immers niet alleen een gedegen journalistiek boek afleveren, maar er ook als ondernemer wijzer van worden!

Freelancers zijn essentieel voor een goed functioneren van de mediabranche in het algemeen en journalistiek in het bijzonder. En dus verdienen die freelance schrijvenden het dat er zorgvuldig wordt omgegaan met hun belangen, zowel auteursrechtelijke als sociaal economische. Dat is in grote lijnen wat de FLA morgen zal bepleiten voor de Sociaal Economische Raad, die het kabinet advies gaat uitbrengen over de positie van zelfstandig ondernemers. De FLA heeft de eer als enige organisatie het woord te voeren over freelancers in de journalistiek.
De FLA pleit in de notitie die al aan de SER is aangeboden onder andere voor een einde van het verbod op collectieve onderhandelingen met uitgevers. Niet dat de FLA gek is op collectieve afspraken – we zijn geen vakbond – maar het moet mogelijk zijn collectieve minimumafspraken te maken, vooral in de strijd tegen het ‘wurgcontract’. Dat nog altijd oprukkende fenomeen legt freelancers slechte publicatievoorwaarden op met geen enkel respect voor auteursrecht. Het recht om dergelijke voorwaarden niet te accepteren is inmiddels flink uitgehold in deze tijd van mediaconcentraties: voor freelancers is het vaak stikken of slikken.
Klik op de link om de hele notitie te lezen!  

Goed stuk vandaag op de opiniepagina van NRC Handelsblad: het Platform Makers, waar ook de FLA onderdeel van is, pleit ervoor het verbod op collectieve onderhandelingen over tarieven en standaardcontracten af te schaffen voor de culturele sector. Het verbod wordt afgedwongen door de NMA, die collectief onderhandelen beschouwt als kartelvorming, en dat is verboden. Maar het verbod op kartelvorming is natuurlijk nooit bedoeld om commerciele omroepen en uitgevers te beschermen tegen musici, ontwerpers, scenarioschrijvers, acteurs en auteurs. Kortom: een uitzondering voor de culturele sector is op zijn plaats.

Het kabinet heeft de SER om advies gevraagd over de positie van zzp’ers op de arbeidsmarkt. De FreeLancers Associatie wil bij de opstelling van dat advies worden betrokken. In een brief aan de voorzitter van de SER schrijft het bestuur van de FLA dat zzp’ers in de journalistiek ondanks de Verklaring Arbeids- relatie (VAR) nooit echt zekerheid hebben over hun fiscale status. Een mogelijke oplossing ziet de FLA in het verminderen van het aantal verschillende VAR's en het afschaffen van het zogeheten ‘fictieve dienstverband’.
Lees hier de hele brief!

Alle bepalingen die een verslechtering betekenen van het bestaande contract, moeten van tafel. Niets minder dan dat is de inzet van de FreeLancers Associatie in een gesprek volgende week met uitgeefconcern Sanoma. Het bedrijf stuurde haar freelancers vorige maand een bedroevend slecht contract toe. Gisteren lag er een brief van de FLA-advocaat bij Sanoma op de stoep. Sanoma reageerde per omgaande. Een gesprek is inmiddels ingepland voor volgende week.

Het zou best kunnen dat Sanoma in de veronderstelling verkeerde dat ze haar freelancers al weer koest had. Immers vorige week nog wist het bedrijf de sectie freelance van de NVJ ‘tevreden te stellen’ door toe te zeggen één slechte bepaling uit het contract te schrappen. De FLA is niet zo makkelijk tevreden. In de brief die de FLA-advocaat stuurde (die FLA-leden hier kunnen lezen), staan nog drie bepalingen die wat ons betreft ‘onredelijk bezwarend’ zijn.

De FLA stapt vol vertrouwen de ring in en houdt je op de hoogte!

PS: Leden kunnen hier een analyse van het Sanoma-contract lezen.

De FLA sluit zich aan bij een breed protest tegen het concept-wetsvoorstel Versterking bestrijding computercriminaliteit. Als het voorstel wet wordt, kan het Openbaar Ministerie voortaan zonder tussenkomst van de rechter websites sluiten en internetdiensten blokkeren. Met andere woorden: internetjournalisten en bloggers kunnen worden gemuilkorfd zonder dat er bewijs tegen hen is.

De FLA is bang dat de wet zal worden misbruikt om journalisten te verhinderen maatschappelijk relevante informatie openbaar te maken die de overheid onwelgevallig is. Een wetsontwerp dat die mogelijkheid opent, vormt een regelrechte aanslag op de vrije pers en op vrije schrijvers.

We hebben een brief gestuurd (zie hieronder) naar de Minister van Justitie waarin we hem met klem vragen het concept-wetsvoorstel te heroverwegen. Ook de organisatie Bits of Freedom stuurde een brief, ondertekend door een indrukwekkende rij organisaties, wetenschappers en journalisten.  

Aan de Minister van Justitie
de heer dr E.M.H. Hirsch Ballin
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
Amsterdam, 16 september 2010

Geachte heer Hirsch Ballin,
Bij brief van 15 september jl. heeft een aantal maatschappelijke organisaties waaronder Bits of Freedom, wetenschappers, media, bloggers en internetondernemers zich tot u gewend om uiting te geven aan de zorg waarmee zij kennis hebben genomen van het concept-wetsvoorstel Versterking bestrijding computercriminaliteit.
Als belangenvereniging van freelance journalisten en andere vrije schrijvers hechten wij er aan om onder uw aandacht te brengen dat de zorgen van de ondertekenaars van genoemde brief ook onze zorgen zijn.
Kortheidshalve zullen wij de door de ondertekenaars gemaakte analyse en de daaruit voortvloeiende argumenten hier niet in extenso herhalen, en volstaan wij met een verwijzing naar de inhoud van genoemde brief.
Specifiek met het oog op het belang van de vrije media en de rechtszekerheid van onze leden die als zelfstandige professionals voor die media werkzaam zijn, verzoeken wij u met klem:
- de voorafgaande toets van de rechter-commissaris bij een blokkeringsbevel van een website of internetdienst te handhaven,
- het voorgenomen verbod op overname en publicatie van niet-openbare informatie integraal te heroverwegen, en
- te verzekeren dat het voorgenomen verbod op het opnemen van eigen gesprekken niet verder gaat dan strikt noodzakelijk is.
Wij vertrouwen erop dat u aan de fundamentele en breed gedeelde maatschappelijke bezwaren tegen het concept-wetsvoorstel tegemoet komt, en ontvangen graag uw reactie op deze brief.
Hoogachtend,
namens het bestuur van de FreeLancers Associatie, 
Drs P.A.M. Spaninks, voorzitter

Britse freelancers brengen vandaag in ledigheid in een Londense kroeg door. Niet om zich te bedrinken, maar als protest tegen steeds verder dalende honoraria en uitgeklede (auteurs)rechten. ‘De lage betaling en slechte behandeling van freelancers leidt tot slechte journalistiek’, laat freelancer en initiatiefnemer Liz Hogdkinson via de mail weten. ‘Met deze Day of Inaction protesteren we tegen die ontwikkeling.’

Een stakingsdag dus eigenlijk, maar dat woord gebruikt Hogdkinson nadrukkelijk niet, want ‘staken’ is werknemersjargon en geen terminologie voor vrije schrijvers. Lastig zeker, om een flinke groep freelancers te bewegen tot inactiviteit? ‘Nou nee’, schrijft Hogdkinson, ‘het organiseerde zich eigenlijk vanzelf. Ik postte een protest op een freelancerswebsite met een roep om actie, en voor ik het wist verspreidde mijn oproep zich. Freelancers leggen hun werk niet makkelijk neer, ze pikken alles om maar geen opdrachtgevers kwijt te raken, maar nu sluiten veel mensen zich aan. We hebben er genoeg van.’

Hogdkinson legt uit dat de positie van freelancers in het Verenigd Koninkrijk is veranderd door de zwakkere positie van bonden en de opkomst van internet. Hogdkinson: ‘Vroeger werd er geen kopij geaccepteerd van journalisten die niet bij een journalistenbond waren aangesloten, en je kon je daar alleen bij aansluiten als je goed geschoold was. We onderhandelden collectief over tarieven, die op die manier redelijk hoog bleven. Maar de bonden hebben minder macht, en tegenwoordig kan iedereen die op internet publiceert zich journalist noemen. De tarieven zijn gekelderd en we kunnen steeds moeilijker een beroep doen op onze rechten.’ Ze voegt toe: ‘Het is natuurlijk niets nieuws dat het niet makkelijk is een goed bestaan op te bouwen als freelancer. Maar de arrogantie waarmee we tegenwoordig behandeld worden, die is wél nieuw.’

De freelancers kozen Witte Donderdag als protestdag, omdat dat, ook al vroeger, een vrije dag was voor journalisten omdat er op Goede Vrijdag geen krant uitkwam. Hogdkinson: ‘Ze zaten dan bij elkaar in een kroeg in Fleet Street, dus dat doen wij vandaag ook. We nemen de telefoon niet op, we beantwoorden geen mail, we werken niet. Of het protest een vervolg krijgt? Dat weten we nog niet. Eerst maar eens naar het café.’

Goed stuk vandaag op de opiniepagina van NRC Handelsblad: het Platform Makers, waar ook de FLA onderdeel van is, pleit ervoor het verbod op collectieve onderhandelingen over tarieven en standaardcontracten af te schaffen voor de culturele sector. Het verbod wordt afgedwongen door de NMA, die collectief onderhandelen beschouwt als kartelvorming, en dat is verboden. Maar het verbod op kartelvorming is natuurlijk nooit bedoeld om commerciele omroepen en uitgevers te beschermen tegen musici, ontwerpers, scenarioschrijvers, acteurs en auteurs. Kortom: een uitzondering voor de culturele sector is op zijn plaats.

Gerechtigheid: freelance onderzoeksjournalist en FLA-lid Marcel Metze kan toch een ongecensureerde versie uitgeven van zijn boek over de reorganisatie bij Rijkswaterstaat. Later deze week komt de deal waarschijnlijk definitief rond.

De FLA/VSenV heeft zich met een groot aantal organisaties verenigd in het Platform Makers. Dit Platform komt op voor het auteursrecht van individuele auteurs en beeldend kunstenaars. Door de bundeling van krachten willen de organisaties voor auteursrechthebbenden één aanspreekpunt creëren en zo samen optrekken om de positie van de makers te verstevigen. Surf voor meer informatie naar de website van het Platfom Makers.

De Tweede Kamer moet bij minister Eurlings van Verkeer en Waterstaat aandringen op onmiddellijke en integrale publicatie van het door onderzoeksjournalist Marcel Metze geschreven boek over Rijkswaterstaat. Dat stelt het bestuur van de Vereniging van Schrijvers en Vertalers in reactie op de uitspraak die de rechtbank in Den Haag op 9 december heeft gedaan in het kort geding van FLA-lid Metze tegen Rijkswaterstaat.

Onderzoeksjournalist en FLA-lid Marcel Metze probeert via de rechter integrale publicatie van zijn boek over Rijkswaterstaat (RWS) af te dwingen.
Metze schreef het boek in opdracht van RWS onder garantie van onafhankelijkheid, maar nu wil de RWS-top het niet uitgeven. In zijn contract had hij de toezegging gekregen dat hij het in dat geval ook onder eigen verantwoordelijkheid zou mogen publiceren, maar dat wil RWS nu tegenhouden. 
Nu trekt Metze met steun van de Stichting Rechtshulp Auteurs ten strijde voor zijn onafhankelijkheid. Hij heeft een kort geding aangespannen tegen RWS dat op woensdag 25 november om 12.00 uur dient voor de rechtbank in Den Haag. De zitting is openbaar.

Het kabinet wil het auteursrecht beschermen met een downloadverbod. Dat lijkt in het belang van individuele makers maar in feite bewijst het kabinet hen daarmee een kwade dienst, vindt Pierre Spaninks (bestuurslid en tot voor kort voorzitter van de FreeLancers Associatie).
In zijn langverwachte Speerpuntenbrief auteursrecht 2020 behandelt staatssecretaris Teeven van Justitie een groot aantal onderwerpen. Een daarvan trok meteen alle aandacht: het bestrijden van websites die inbreuken op het auteursrecht mogelijk maken. Als het aan het kabinet ligt, komt er, behalve het al bestaande verbod om auteursrechtelijk beschermd werk te uploaden, ook een verbod voor individuele gebruikers om dat werk te downloaden.
Een downloadverbod is in de praktijk alleen te handhaven door tot in detail te controleren wat mensen op internet uitspoken: wie bezoekt welke sites en wie haalt welke bestanden binnen? Zo verscherpt het kabinet de tegenstelling die in de publieke opinie toch al bestaat tussen het recht van internetgebruikers om in vrijheid informatie met elkaar te delen, en het recht van auteurs op bescherming van hun intellectuele eigendom. Hoe is dat te rijmen met Speerpunt 1, namelijk het vertrouwen in auteursrecht verstevigen?
Trouwens, voor wie even verder nadenkt, is die tegenstelling maar schijn. Auteurs en andere makers hebben niet alleen belang bij een sterk auteursrecht, maar ook bij een vrij internet. Auteursrechthebbenden, en zeker journalisten, kunnen niet zonder. Een vrij internet is broodnodig om op de hoogte te blijven van de toestand in de wereld, om research te doen, om contact te houden met hun bronnen, hun collega’s, hun opdrachtgevers en hun lezers. En om hun werk te publiceren en om daar reacties op te krijgen die hen weer voeden. Andersom worden burgers steeds meer afhankelijk van de vrije schrijvers die hun teksten op internet publiceren.
Want aan de bron van de stroom van content staat het oorspronkelijke werk. Niet alleen dat van mensen die zichzelf als journalist beschouwen en die met het verzamelen, analyseren, presenteren en becommentariëren van het nieuws hun brood verdienen. Ook dat van andere deskundigen die hun kennis en visies delen. Zonder zulke “gekken” zou het droef gesteld zijn – misschien niet direct met de kwantiteit maar zeker met de kwaliteit van de informatie op internet. Zonder hen zou internet het domein worden van reclamemakers, propagandisten en herkauwers. En dat is niet bepaald het internet waar voorstanders van de vrijheid van informatie de straat voor op zouden gaan.
Het is jammer dat deze visie, die rekening houdt met de rechten van burgers én die van de makers, nauwelijks aandacht krijgt in de media. Buma/Stemra juicht het voorstel van Teeven toe, en daardoor ontstaat de indruk dat alle auteursrechthebbenden voor een downloadverbod zijn (en dat alle auteursrechthebbenden musici zijn, maar dat terzijde). Polarisatie trekt nou eenmaal meer aandacht.
Volgens de FLA is dé belangrijkste boodschap dat de rechten van auteurs geen concrete betekenis hebben zonder vrij internet, en dat een vrij internet een dode mus is als daar geen content te vinden is van vrije schrijvers van wie zowel de morele als de materiële rechten erkenning en bescherming krijgen.
In dit licht bezien is de standpuntenbrief van staatssecretaris Teeven een ferme stap in de verkeerde richting. Door in naam van het auteursrecht een downloadverbod aan te kondigen en daarbij niet meteen duidelijk te maken hoe de privacy van de internetgebruikers gewaarborgd gaat worden, bewijst hij zowel auteurs als gebruikers een kwade dienst.

Water en vuur zeker, de verdedigers van het auteursrecht en de verdedigers van een vrij internet? Helemaal niet! De FLA is langs geweest bij Bits of Freedom (BoF), de organisatie die strijdt voor digitale burgerrechten. Om het eens te hebben over wat ons bindt in de plaats van wat ons scheidt.
Op het eerste gezicht liggen de belangen van de FLA en Bits of Freedom mijlenver uit elkaar. Hoe kun je burgers een zo vrij mogelijk internet bieden als auteursrechten die vrijheid dwarsbomen? En hoe kun je opkomen voor auteursrechten zonder de vrijheid van internet aan te tasten? Laat dat nou juist allebei prima kunnen.
Auteursrechten beperken de vrijheid op internet niet, maar naleving ervan zorgt ervoor dat auteurs niet met lege handen staan als hun teksten (veelvuldig) worden hergebruikt. Dat tast de vrijheid van de burger niet aan: het zijn immers niet burgers die zich verrijken door het auteursrecht van schrijvers te schenden, maar grote mediaconcerns. Zij misbruiken hun macht door auteurs voor niets of een habbekrats hun rechten afhandig te maken en multimediaal goede sier te maken met goed en oorspronkelijk werk. Dáár komt de FLA tegen in opstand.
Aan de andere kant vindt BoF als verdediger van een vrij internet niet dat het auteursrecht overboord moet, zoals bijvoorbeeld de Piratenpartij. En dat zou ook totaal niet in het belang zijn van de vrije informatiestroom. Het auteursrecht maakt deel uit van het inkomen van makers van oorspronkelijk werk, of het nu gaat om schrijvers of andere makers, zoals muzikanten. Zonder auteursrecht gaat hun handel overmijdelijk ten onder. Denk je eens in wat dát betekent voor wat het internet te bieden heeft. Het aanbod zou vrij beschikbaar en uitwisselbaar zijn, maar tegelijkertijd verschralen. In wiens belang is dat?
De FLA vindt het belangrijk na te denken en te praten over de gezamenlijke belangen van organisaties die uiteindelijk tegen hetzelfde strijden. Namelijk tegen machtsmisbruik door grote en machtige spelers als mediaconcerns en overheden. Zij spelen de belangenverdedigers graag tegen elkaar uit voor eigen (al dan niet commercieel) gewin. Aan dat spelletje doen we niet mee: elkaars strijd versterken is een beter idee!

Ineens wist ze het: het was hoog tijd eens flink de bezem te halen door haar online netwerken. Karina Meerman, freelance journalist, realiseerde zich dat de focus in haar werk aan het veranderen was. De mensen waarmee ze in contact stond op Twitter en de RSS-feeds die ze volgde, sloten niet meer aan bij het werk wat ze feitelijk deed. ‘Ik ben lange tijd technologiejournalist geweest, maar ik ben nu bedrijfsjournalist. Waarom zou ik eigenlijk nog sites volgen die er voor mij niet meer toe doen, of mensen volgen op Twitter die je ‘hoort’ te volgen?’ Ze schoonde haar netwerk flink op. Het hielp haar om de nieuwe focus in haar werk helder te krijgen.

Een ideaal klusje eigenlijk, tijdens de vaak toch luwe zomermaanden: eens bekijken of je online netwerken nog aansluiten bij je werk. Voegen ze nog iets toe, of kosten ze alleen maar tijd? Of zouden sommige netwerken juist wel wat uitbreiding kunnen gebruiken? Emily Gordts, die dit jaar als schrijfster debuteerde met de roman Arty-farty, kwam er door de vakantie van dit jaar achter dat ze de sociale media makkelijker kan missen dan ze had gedacht, en heeft het online activiteiten drastisch teruggeschroefd.

‘Tijdens het schrijven van mijn boek hield ik een weblog bij, en die blogs plaatste ik ook op LinkedIn en ik zette een linkje naar nieuwe blogposts op Twitter. Maar ik zet nooit een communicatiemiddel in met als doel meer business te generen of zo. Het valt op als je alleen maar ‘zendt’ en dan vinden mensen je niet meer interessant. Dat merk ik ook bij mezelf in relatie tot anderen. Dus toen ik nog actief met mijn weblog bezig was, twitterde ik de link van een nieuwe blog post door, en ik liet mensen weten als er een recensie van Arty-farty te vinden was ergens, maar ik doorspekte dit met andere dingetjes. Niet bewust trouwens, dat ging gewoon vanzelf.’

Ze heeft op het punt gestaan haar Twitter-account op te heffen, maar bedacht zich op het laatste moment: ‘Het is een goede, laagdrempelige manier om contact op te nemen met iemand die je niet kent. En ik merk dat mensen mij ook makkelijk kunnen vinden, niet alleen via Twitter maar ook via mijn blog.’

Maar er gaat ook veel tijd inzitten, en dat realiseerde ze zich op vakantie. Ze heeft het twitteren inmiddels weer opgepakt, maar niet meer zo intensief als voorheen. Karina heeft vooral haar RSS-feeds opgeschoond. ‘Sommige sites hoor je dan te volgen als je jezelf technologie-journalist noemt, maar ik las ze nooit echt en voelde me er steeds minder bij betrokken. Wég ermee, keuzes maken!’

Eric Hennekam kan dat alleen maar beamen. Hij is onderzoeker en docent aan postdoctorale opleidingen journalistiek in zowel Nederland als België. Hij is gespecialiseerd in het doorvlooien van archieven, het zoeken en vinden van mensen en juweeltjes aan informatie. Sociale media zet hij daarvoor ruimschoots in, maar de zaak van tijd tot tijd flink opschonen hoort daar voor hem automatisch bij.

Eric: ‘Laatst kreeg ik een mail van een journalist die onderzoek doet naar iets heel specifieks over inlichtingendiensten in Europa en Amerika. Via Google en daarna op naam zoeken in Facebook ben ik gaan zoeken naar personen die mij meer kunnen vertellen over beschikbare bronnen.’ Vindt hij iemand die meer informatie kan geven, dan doet hij een vriendschapsverzoek. Eric: ‘Als zo'n vriend na een tijdje niet meer interessant voor me is, kan ik hem of haar weer ontvrienden. En zo werkt het op Twitter ook.’

Ook je online netwerken opgeschoond deze zomer? Waarom wel, waarom niet? Wat leveren de netwerken je op in je werk? Brand los!
 

Je kunt natuurlijk stellen dat het moeilijk is geld te verdienen met het publiceren van je eigen werk, of dat nu op papier is of online. Panklare verdienmodellen zijn er niet, en om nou tijd en energie te investeren in iets wat misschien geen cent gaat opleveren… Waar, maar wel beschouwd worden lopen veel freelancers ook niet bepaald binnen als ze een uitgever inschakelen om hun werk openbaar te maken.

Waar je ook publiceert, uiteindelijk is het de uitgever die er het rijkst van wordt. Dat geldt voor publicaties in kranten, tijdschriften, vak- en relatiebladen, maar al helemaal voor het uitgeven van boeken: iedere freelancer weet dat daar best roem, maar geen geld mee te verdienen valt. Dus dát argument om niet zelf te publiceren, snijdt geen hout. Terwijl er een heel goed argument is vóór zelf publiceren: je houdt al je rechten in eigen hand. Zakelijk slim, en op de koop toe een prettig gevoel om de uitgevers eens het nakijken te geven. En: mocht je publicatie een bestseller worden, dan valt je niet alleen applaus maar ook honderd procent van de klinkende munt ten deel.

En toch zijn er nauwelijks freelancers die hun werk zelf publiceren, of dat nou online is of op papier. Jammer, vindt de FLA, en daarom willen we actief met leden mee gaan denken over het ontwikkelen van modellen om zelf te publiceren én daar geld mee te verdienen. En dat begint natuurlijk met de vraag: waarom zijn er nog zo weinig freelancers die het heft in eigen hand nemen als het om (online) publiceren gaat? Of ben je een van de weinigen die het wél doen, en wat zijn dan je ervaringen? Brand maar los!

Wie is daar nou níet voor, een vrij internet? Iederéén! Toch? Het klonk in ieder geval allemaal volstrekt logisch in de toespraak die Groen Links-voorvrouw Femke Halsema gisteren hield tijdens Twisk, een feestje voor haar volgers op Twitter. Vrij internet, dat betekent: géén internetcensuur in China, géén opsporingsmethoden die ieders privacy totaal om zeep helpen alleen om illegale downloaders te pakken, géén auteursrechten die misbruikt worden om het businessmodel van de rijke muziekindustrie in stand te houden.
Klinkt prachtig allemaal, maar natuurlijk is het nogal simplistisch om internetcensuur in China en auteursrechten in Nederland húp in één beweging op de grote hoop van het online onrecht te vegen. Auteursrecht draait om meer dan het gevuld houden van de zakken van rijke jongens en meiden in de entertainmentindustrie. Het draait ook om, bijvoorbeeld, beeldend kunstenaars en schrijvers die als kleine zelfstandige hun best doen rond te komen, keihard werken en oorspronkelijk werk creëren, en van de opbrengsten van dat auteursrechterlijk beschermde werk hun dagelijks brood kopen.
Het auteursrecht om zeep helpen zonder hun belangen te beschermen, speelt juist grote spelers in de mediamarkt, zoals uitgevers, in de kaart. En die krijgen de laatste jaren tóch al meer macht door mediaconcentraties. Het lijkt ons sterk dat Femke Halsema deze kant van het verhaal niet kent. En mocht ze het onverhoopt nog níet kennen: bij deze!

Wie is er niet eens zomaar een tekst van zichzelf tegengekomen op internet, zonder dat daarvoor toestemming werd gevraagd, laat staan een vergoeding betaald? Zulke auteursrechtschendingen zijn wijdverbreid op internet. Ze zelf opsporen, valt niet altijd mee. De stichting Lira werkt nu aan de gratis Lira Online Inbreuk Speurder, kortweg LOIS. Nog niet volledig operationeel, maar wie er in de huidige pilotfase mee werkt, kan al schendingen opsporen én helpt mee het systeem te verbeteren. LOIS is nu nog voor iedereen toegankelijk, maar na de pilotfase alleen nog voor Lira-aangeslotenen. FLA-leden kunnen voor advies over te nemen actie bij schendingen natuurlijk bij de FLA terecht.
Wie niet wil wachten op een feilloos LOIS en ondertussen zijn of haar werk ook commercieel wil exploiteren, kloppe tegen betaling aan bij bureau Cozzmoss.

Adam Curry tegen Privé; het roddelweekblad gebruikte een foto van Adam Curry van Flickr, waarvan Curry had aangegeven dat hij alleen gratis gebruikt mag worden voor niet-commerciële doelen. De rechter heeft nu bepaald dat Privé de foto dus inderdaad niet had mogen gebruiken. Kortom: een Creative Commons-licentie op je auteursrechterlijk beschermde werk zetten, heeft zeker ook juridische waarde!

De winnaars van de Tegels, dat zijn zelden freelancers. Omdat ze geen kwaliteit leveren? Nee natuurlijk, het gebrek aan winnende freelancers heeft eerder te maken met een gebrek aan voordrachten. En wie kan daar wat aan doen? De freelancers zelf natuurlijk. Want je kunt jezelf voordragen voor een Tegel, en je kunt ook andere freelancers voordragen. Dus: vind je dat  je zelf uitmuntend werk hebt geleverd in 2009, of ken je een andere freelancer die een nominatie dik verdient? Ga naar de website van De Tegel en nomineer! Deadline: zondag 24 januari, 23.59 uur.

Nog ruim twee weken, dan is de deadline van de editie 2009 van het project Vergeten Verhalen. Via de website kun je een idee insturen voor een reportage uit een ontwikkelingsland over een onderwerp dat in de media onderbelicht is gebleven, genegeerd of vergeten. Vergeten Verhalen is een initiatief van de Dick Scherpenzeel Stichting, die zich inzet voor meer en betere berichtgeving over ontwikkelingsvraagstukken. Wat er te winnen valt? De tien beste ideeën winnen een mini-camera, het beste idee een reisfonds van € 2500,-. Deadline: 10 december.

Succesvolle freelance journalisten onderscheiden zich van hun collega's. Specialiseren is de beste manier om de omzet op te krikken. Om die specialisatie maximaal te benutten is het belangrijk om veel te netwerken. Dat schrijft Leonie Versteeg van de Hogeschool van Amsterdam in een adviesrapport over succesfactoren bij freelancers, in opdracht van de Freelancers Associatie.
Volgens Versteeg wordt een belangrijk deel van het succes van de onderneming bepaald door het netwerk. Dat levert meer opdrachten op en leidt tot een betere profilering doordat ze zichtbaarder zijn. Daarnaast is een groot en goed onderhouden netwerk nuttig als freelancers zelf hun producties willen uitgeven. De studente presenteert de resultaten van haar rapport 'Voor jou tien anderen? Mooi niet!' vandaag in Amsterdam aan leden van de FLA.
Onderscheiden is belangrijk omdat het aanbod van freelancers rap toeneemt. Volgens Versteeg waren er in 2010 4.620 zelfstandige ondernemers in de journalistieke branche werkzaam in ons land. Door de daling van inkomsten uit advertenties, abonnementen en losse verkoop verdwijnen redactionele banen. Tegelijkertijd stijgt het aantal inschrijvingen bij journalistieke hbo-opleidingen. Deze ontwikkelingen veroorzaken ook in de Verenigde Staten een toename van het aantal freelancers.
Multimediaal
De vrijgevestigde journalisten moeten dus vaker en beter acquireren om rond te komen. Gespecialiseerde freelancers kunnen artikelen van hogere kwaliteit leveren en daardoor een hoger honorarium vragen. Ook weten redacties dat ze bij zo'n specialist moeten zijn en pikken de freelancers binnen hun vakgebied ontwikkelingen op waarvan de opdrachtgever niet op de hoogte is. Volgens Versteeg wordt het ook steeds belangrijker om multimediaal inzetbaar te zijn, omdat mediabedrijven zich verbreden tot multimedia- en crossmediabedrijven. De freelancers die zij sprak zijn daarvan nog niet overtuigd.
Freelancers moeten jaarlijks 79.800 euro omzetten om evenveel te verdienen als een journalist in loondienst. Ze kunnen de omzet verhogen door zelf artikelen uit te geven en zich niet te beperken tot schrijven, maar bijvoorbeeld ook workshops en consultancy aan te bieden. Daarnaast biedt extern vermogen, zoals subsidies of sponsoring, mogelijkheden voor artikelen die veel tijd en geld kosten. Hoewel het succes van social media voor de onderneming moeilijk te meten is, blijkt volgens Versteeg dat het meer oplevert dan het kost.
De Freelancers Associatie begeleidt freelance journalisten op hun weg naar professionalisering. Zo staat er voor het najaar workshops Social Media en 'Consultancy voor beginners' op het programma.

‘Al-tijd onderhandelen, over elke clausule in het contract’, drukt journalist en auteur Linda Polman de deelnemers aan de workshop ‘Onderhandelen’ op het hart. Ze is zelf ook deelnemer, en deelt net als de anderen openhartig eigen ervaringen met onderhandelen. De conclusie aan het eind van de middag: wie goed doordrongen is van wat hij uitgever, krant of tijdschrift te bieden heeft, zit in een prima onderhandelingspositie. Zowel als het gaat over contracten als over honorarium.
De workshop Onderhandelen, op 22 juni, duurde een middag en bestond uit twee onderdelen. Kim van den Berg, van Platform Zelfstandig Ondernemers (PZO) informeerde de pakweg vijftien aanwezige FLA-leden over algemene voorwaarden, zowel voorwaarden die je zelf kunt hanteren als voorwaarden waar uitgevers mee werken. Welke voorwaarden zijn geldend, hoe kun je je eigen voorwaarden uitgangspunt van de samenwerking met een opdrachtgever maken, en hoe stel je eigenlijk zelf je algemene voorwaarden op? interessant verhaal, dat na te lezen is op (het besloten deel van) de website van PZO*).
Blokkades
Daarna was het de beurt aan Fréderike Geerdink, freelance journalist, voormalig FLA-voorzitter en ervaren onderhandel-trainer. De focus lag niet op onderhandeltechnieken. Die kun je ook wel uit een boekje halen, en bovendien: voor je die in de praktijk brengt, is het zaak de blokkades in jezelf op te ruimen die effectief onderhandelen in de weg staan. Blokkades in jezelf? Ja: vraag een groep freelance schrijvenden maar eens waarom ze níet onderhandelen, en je hebt zo een hele lijst behoorlijke vastgeroeste vooronderstellingen verzameld. ‘Ze hebben geen budget’, bijvoorbeeld, of ‘Het is zo’n prestitieuze opdrachtgever’, of ‘Voor mij tien anderen’. Allemaal vooronderstellingen die niet kloppen, of op z’n mínst om te draaien zijn. Het blad heeft geen budget? Heb je als freelancer wél budget dan, om het blad voor te weinig geld content te leveren? Nee toch?
De ‘prestigieuze opdrachtgever’ is ook een interessant voorbeeld. Want een prestigieuze opdrachtgever, hoe is die eigenlijk zo prestigieus geworden? Door goeie journalistiek toch meestal, met belangrijke primeurs, diepgravende onderzoeksjournalistiek, spraakmakende interviews. En wie leveren al dat moois? Een heleboel freelancers – naast een enkele vaste redacteur natuurlijk ;-) Dus als in dat prestigieuze blad of die krant van naam publiceert, dan zegt dat iets over jou als freelancer. Namelijk dat je zo goed bezig bent en je zo onderscheidend hebt gespecialiseerd, dat blad of krant jou in het colofon wil en onder andere door jóuw verhalen zijn prestige behoudt. Dat je dus een prestigieuze freelancer bent. En daar zou geen fatsoenlijk honorarium tegenover staan omdat het een prestigieus medium betreft? Denkfoutje!
Haarscherp
En dat is niet louter een redenering om de freelancer moed in te spreken. Hoofdredacteuren bevestigen dat ze voor een goed verhaal geld over hebben. Frits Exter van Vrij Nederland zei het op de Conferentie Verhalende Journalistiek, Frank Poorthuis van HP De Tijd meldde het met nadruk op een bijeenkomst van onderzoeksjournalisten: als het idee goed is, valt er altijd te praten over het budget.
De kern van succesvol onderhandelen is daarmee haarscherp neergezet: wie weet wat hij waard is, heeft ijzersterke argumentatie in handen om een fatsoenlijk tarief en werkbare voorwaarden te bedingen!

*) FLA-leden zijn automatisch ook aangesloten bij PZO. Leden hebben van PZO inloggegevens gekregen om toegang te kijgen tot het besloten deel van de website.

"Hoe vaak heb je vanmorgen gezegd dat je niet goed kunt schrijven?", vroeg ik de Pulitzerprijswinnaar. Het was geen openingszin die ik van te voren had kunnen bedenken. Je verwacht ook niet dat een sterjournalist als Jacqui Banaszynski daar zo veel nadruk op legt. Zelfs niet op 1 april.
(door FLA-voorzitter Arjan van der Knaap)
Het was de dag van de Conferentie Verhalende Journalistiek. Verwachtingsvol namen we plaats in de collegebanken van de Universiteit van Amsterdam. De perfecte plek om zo'n 150 journalisten even te laten vergeten hoe gehard en geroutineerd ze zijn. Maar keynotespeaker Jacqui Banaszynski blijkt van het kaliber dat daar geen entourage voor nodig heeft. Met een elegant web van verhalen demonstreerde ze hoe je integer kunt jongleren met aandacht en gevoelens. Ogen werden vochtig. Hier en daar klonk een snik. Journalisten die gewend zijn om heer en meester te zijn over hun eigen universum leerden dat het ook anders kan.
Vanaf het allereerste moment kiest ze de kortste weg naar de onderbuik. Ze opent met overpeinzingen rond het overlijden van haar moeder. Grossiert rijkelijk met details over de totstandkoming over ‘Aids op het platteland’ dat haar de status van Pulitzerprijswinnaar opleverde. Het groeiende ongemak bij het gehoor over dit voyeurisme neemt ze weg met een voorbeeld op een gedurfde jacht op het verhaal achter een meisje dat kilometers door de nacht dwaalde op zoek naar hulp na een auto-ongeluk waarbij haar vader het leven liet. "I want to awesome people. That's an idealistic goal, but I don't apologize for that."
Twee verhalen
In een gloedvol verslag over haar ervaringen in Afrika legt ze uit waarom dat oké is. Met wijdse gebaren en in een hypnotiserend ritme schetst ze de machteloosheid die haar overviel toen Sundanese moeders hun zieke baby's in haar armen drukten. "Omdat ik blank was, dachten die arme mensen dat ik arts was en hun kind beter kon maken. Ik stond daar met alleen pen en papier." In de diepdonkere Afrikaanse nachten dringen de geluiden van ruzies, wilde beesten, vrijpartijen en schitterend gezang zich op. Dat gezang, wordt haar de volgende morgen uitgelegd, is de manier waarop levenslessen worden overgedragen van generatie op generatie. De behoefte aan verhalen is universeel, stelt Banaszynski. En volgens sommigen zijn er maar twee verhalen: 'vreemdeling komt naar stad' en 'man gaat op avontuur', heeft iemand haar wel eens gezegd. Of het waar is, laat ze in het midden. Het is in ieder geval een aardig richtsnoer voor journalistieke verhalen.
Persoonlijke brief
Niet dat dat makkelijk is. De inzichten uit Sudan drukken zwaar op de schouders van Banaszynski. Haar drang om haar indrukken te delen met haar publiek heeft een verlammende uitwerking. Ze kan het schrijven twee weken probleemloos voor zich uitschuiven, maar dan moet er toch echt iets gebeuren. Maar hoe meer ze probeert om haar ervaringen in een artikel te vervatten, hoe verder ze zich van haar doel verwijderd voelt. Het ongeduld van de eindredactie helpt haar niet. Als een vriendin haar bestraffend toespreekt, schrijft Banaszynski haar een brief. Het verhaal wil dat ze nog aan het tikken was toen de schoonmakers 's morgens om zes uur op de redactie arriveerden. Als ze de tekst al lezend van de printer raapt, begint ze te beseffen dat ze de basis voor haar verhaal in handen heeft. "Mijn vingers vingers leren me wat mijn verstand nog niet weet", vat ze het fenomeen later treffend samen.
Klankbord
Verhalende journalistiek is niet iets wat je in je eentje achter een toetsenbord doet. Om te beginnen moet je op zoek naar kleurrijke karakters met krachtige verhalen. Maar het is ook een valkuil om te denken dat je vervolgens wel in je eentje verder kunt. In haar afsluitende keynote 's middags breekt ze het schrijfproces op in zes fasen. Daar is lef voor nodig. Het lef om open te staan voor nieuwe ideeën, het lef om te twijfelen, het lef om alle zintuigen te gebruiken en het lef om te debatteren. "Hoe meer ervaring je opdoet, hoe belangrijker het is om een goede editor te hebben", stelt Banaszynski. Al pratend kom je dichter bij je drijfveren. "You don't have to do this work, unless you have to do this work." Zo is het belangrijk om te kunnen discussiëren over de focus van je verhaal. Na het winnen van de Pulitzer Prize ervoer ze aan den lijve hoe het is om eenzaam aan de top te staan. Als haar vertrouwde collega’s vertrekken, krijgt ze andermaal te maken met writer's blocks. Dan ligt de verleiding van het gemakkelijke, standaard nieuwsartikel op de loer. Banaszynski lost het op door samenwerking te zoeken met een ander zwaargewicht in de journalistiek.
Geen kunstje
"Vijf keer", luidt het antwoord op mijn openingsvraag. Op de borrel na de conferentie legt Banaszynski uit waarom ze zo nadrukkelijk zegt dat ze niet goed kan schrijven. Op dat moment denk ik terug aan haar workshop over verhaalstructuren van die middag en snap dat haar keynotes waren opgebouwd als 'Broken Narrative'. Pas in de uren na ons gesprek begin ik me te realiseren waarom ze zo hamerde op de grenzen van haar kunnen. Verhalende journalistiek is geen kunstje. Het is een houding. Het is niet iets wat je in je eentje achter een toetsenbord doet, maar het is het resultaat van een grenzeloze nieuwsgierigheid, bereidheid om te twijfelen en te discussiëren."
Banaszynski reageert enthousiast als ik vertel dat ik voorzitter van de Freelancers Associatie ben. "Dat is geweldig. Dat is zó belangrijk. Er zijn hier zo veel freelancers in de journalistiek. In de VS is dat niet zo. Wij hebben ook niet zoiets als een Freelancers Association", zegt ze met een hand op mijn onderarm. We concluderen dat juist freelancers sterk zijn in bijzondere journalistieke producties zoals verhalen. Zo lang ze maar niet denken dat ze het allemaal in hun piere eentje moeten doen.

Bij de FLA veerden we meteen op toen er een mailtje binnenkwam van Arjan van den Born, onderzoeker aan de Universiteit van Utrecht die zich steeds verder verdiept in de factoren die kleine zelfstandigen succesvol maken. Hij deed in 2009 het eerste grote onderzoek naar zelfstandigen zonder personeel in Nederland en leverde daarmee een flinke bijdrage aan de discussie over deze groeiende groep. En nu komt er een vervolgonderzoek! Van den Born richt zich opnieuw op de factoren die zzp’ers succesvol maken, maar gaat dit keer nog een niveau dieper en betrekt bijvoorbeeld ook de persoonlijkheid van de zzp’er in zijn analyse. Daarnaast wil hij testen in hoeverre de succesfactoren die hij in zijn eerdere onderzoek blootlegde, voorspellende waarde hebben. 

Waarom we daar als FLA nou zo gelukkig van worden? Omdat Van den Borns onderzoek van grote betekenis is voor zowel de FLA zelf als voor onze individuele leden. Met de uitkomsten hebben wij ons lobbywerk voor het verbeteren van de positie van freelance schrijvenden een wetenschappelijke onderbouwing kunnen geven, en dus naar een hoger plan kunnen tillen. ZZP’ers die meedoen aan Van den Borns onderzoek, krijgen van hem een interessant bedankje: hij stuurt elke deelnemer een rapport met de eigen scores én de scores van vergelijkbare zelfstandig ondernemers, en dat levert een scherp beeld op van de positie van het eigen bedrijf.
De boodschap moge duidelijk zijn: met het invullen van de enquete die nu online staat (en tot eind maart online blijft), bewijs je jezelf, het freelance schrijverschap, de FLA én de zzp’er in het algemeen een grote dienst. Meteen even doen? Klik hier voor het onderzoek!

Doorzetten, vindingrijk zijn, je specialiseren: allemaal onmisbaar als je jezelf als freelancer op de kaart wilt zetten. En dus als je een goed inkomen wilt verdienen. Dáár wil de FLA dit jaar stevig op inzetten. We beginnen zelf ook maar meteen stevig: met een symposium over verdienmodellen voor freelancers op 4 februari. Aanmelden kan al, kijk hier op de site die we er speciaal voor hebben opgezet!

Ook de rest van het jaar zal de FLA niet in de eerste plaats vechten tegen hen die het leven van freelance schrijvenden soms verschrikkelijk zuur maken, maar vooral inzetten op de kracht van de freelancer in medialand. Die heeft een troef in handen: zijn onafhankelijkheid. Dáármee onderscheiden vrije schrijvers zich van de collega’s in loondienst, en dáár kunnen ze hun meerwaarde verzilveren. Behalve het symposium komen er workshops, borrels met aansprekende gastsprekers, nóg meer actie op online sociale netwerken. Stay tuned!

De verontwaardigde reacties stromen binnen bij de FLA: Sanoma Uitgevers stuurt weer eens een contract rond aan haar freelancers. Dat deden ze jaren geleden ook al en we dachten dat dát contract erg was, maar dit slaat helemaal alles. Waar de FLA-broek vooral van afzakt, zijn bepalingen over interne herplaatsing zonder aanvullende vergoeding, verhandeling aan derden die niet ‘op onredelijke gronden’ geweigerd mag worden en een exclusiviteitstermijn van maar liefst negen maanden. Maak je niet voor 1 december bezwaar tegen de nieuwe regeling, dan stem je ermee in. Wil je dit gedrocht niet tekenen, voer dan ondertussen ook geen nieuwe opdrachten uit, want dat betekent indirecte acceptatie.
FLA-lid? Lees dan hier ons uitgebreide advies!

Het nieuwe contract maakt weer eens op een stuitende manier duidelijk hoe hard het nodig is dat het auteurscontractenrecht in Nederland eindelijk geregeld wordt. En daar is zicht op, want de parlementaire commissie-Gerkens heeft erkend dat grote mediabedrijven misbruik maken van hun macht door freelancers eenzijdige exploitatiecontracten op te leggen. Het zou dus best kunnen dat we ooit nog eens op het Sanoma-gedrocht terugkijken met een glimlach: één van de laatste contracten voordat dit soort schandalige wurgcontracten voorgoed onmogelijk werd gemaakt.

Sanoma gaat volstrekt voorbij aan de ontwikkelingen die gaande zijn op dit vlak. De FLA roept freelancers op het bedrijf wakker te schudden en bij de tijd te brengen: teken niet! Er is nog tot begin december de tijd actie te organiseren. Laat je niet intimideren door redacties, leg contact met zo veel mogelijk andere freelancers en overleg met hen over gezamenlijk níet-tekenen. Neem contact op met de FLA als je met dit contract te maken hebt, bij ons kun je terecht voor een precieze analyse van het contract. Natuurlijk beraadt het bestuur zich ondertussen over eventuele juridische stappen. Freelancers aller bladen, verenigt u!

Voor wie al lang werkt als zelfstandige zonder personeel (zzp’er) is het eigenlijk ongelooflijk, het advies dat de Sociaal-Economische Raad nu heeft uitgebracht over zzp’ers. Zelfs tot een jaar of vijf geleden drongen de problemen én de kansen van het zelfstandig ondernemen zonder personeel nog nauwelijks door in Den Haag: geen enkele politieke partij zag het als haar taak de belangen van zzp’ers te behartigen, en adviesorganen voor de regering, zoals de SER, hadden er ook geen oog voor.

En kijk nu eens wat de SER adviseert. Een eenduidige definitie van het begrip ‘zzp’er’ (waarbij het aantal opdrachtgevers niet ter zake doet!). Een betere toegankelijkheid tot allerlei verzekeringen en pensioenopbouw voor zelfstandigen (maar zonder collectieve verplichtingen!). In het advies wordt de zzp’er serieus genomen als ondernemer, en niet als zielig vogeltje beschermd en betutteld.

Het aantal zzp’ers is de afgelopen jaren hard gegroeid. Inmiddels werkt acht procent van de beroepsbevolking als zzp’er, tegenover zes procent vijftien jaar geleden. Dat heeft natuurlijk bijgedragen aan de toegenomen aandacht voor deze groep. Maar ook beroepsverenigingen van zzp’ers hebben veel werk verzet. Dat proces kwam in een stroomversnelling door de oprichting van het Platform Zelfstandig Ondernemers (PZO) in 2002, waarbij ook de FreeLancers Associatie is aangesloten. Tijdens de hoorzitting van de SER-commissie Positie Zelfstandige Ondernemers, in februari dit jaar, gaf de FLA haar visie op het (schrijvend) zelfstandig bestaan (lees daarover meer in dit nieuwsbericht).

Inmiddels zijn zzp’ers via de PZO vertegenwoordigd in de SER. Alle inspanningen samen hebben ervoor gezorgd dat bij de SER het kwartje is gevallen. Met dit advies heeft het nieuwe kabinet een prima pakket in handen om de zzp’er te bedienen. Voorwaarts!
Lees het SER-advies hier.
Lees de inhoudelijke reactie van PZO hier.

Je ziet meteen waar de schoen wringt als je kijkt wat er zoal aangeboden wordt aan journalistieke producties op journalist.nl, de nieuwe ‘marktplaats’ voor journalistiek werk. Een set foto’s van Schotland, een reportage over armoede in Moldavië, en een algemeen aanbod van verhalen over mobiele apps en games. De voorstellen zijn geknipt voor een blad zonder specifieke doelgroep dat graag verhalen publiceert zonder specifieke invalshoek.

Goed, journalist.nl is nog maar twee dagen online, dus misschien is het wat vroeg om nu al conclusies te verbinden aan wat er nu op de site wordt gevraagd (niets) en aangeboden. Aan de andere kant: is er reden aan te nemen dat het verhandelen van concrete verhaalideeën via een website gaat werken? Niet echt.

Wil je een artikel aanbieden op een dergelijke site, dan mik je logischerwijs op een zo breed mogelijk spectrum aan potentiële geïnteresseerden. Dus omschrijf je je idee zo algemeen mogelijk. Neem het voorbeeld van de reportage over armoede in Moldavië: vanwege de armoede werken veel Moldaviërs in het buitenland en laten ze hun kinderen thuis achter, en de reportage beschrijft de gevolgen daarvan voor het thuisfront. Een redactie die dat idee ziet, heeft geen idee waar het verhaal wérkelijk over gaat. Over economie, over alleenwonende verwaarloosde kinderen, over stijgende criminaliteit, is er een specifieke vrouwen- of manneninvalshoek? Pas met een invalshoek wordt een verhaal voor een blad interessant. En een aanbod op journalist.nl voldoet daar per definitie niet aan.

Nou ja, per definitie… Je kunt natuurlijk een heel specifiek idee op journalist.nl zetten, met een glasheldere invalshoek. Maar waarom zou je? Met een scherp idee hoef je niet ongericht te leuren, daarmee kun je direct naar een blad waar precies díe reportage precies bij past.

Om soortgelijke redenen lijkt het onwaarschijnlijk dat er op de site een enorme vraag op gang komt van redacties die op zoek zijn naar een journalist die een specifiek verhaal kan maken. De relatie tussen een freelancer en een medium is persoonlijk, het betreft hier tenslotte geen loodgieter die een probleem volgens een boekje fixt (sorry loodgieters, hier wordt jullie vak tekort gedaan). Een medium dat een journalist zoekt voor een bepaald soort artikel over een bepaald soort onderwerp, heeft óf dergelijke freelancers in huis, óf heeft een netwerk. Een netwerk waarin ze kunnen zoeken naar een freelancer die bij hen aansluit, dus via bekenden die weet wat zij belangrijk vinden. Zomaar een journalist opduikelen via een site, lijkt een vreemd methode om aan nieuwe freelancers te komen.
Bovendien: willen media wel specifiek zijn met wat ze zoeken voor welk verhaal? De concurrentie kijkt mee, dus ook die kant drukt zich liever vaag dan helder uit.
Het idee achter journalist.nl lijkt in de basis niet te kloppen. Het gaat simpelweg voorbij aan de journalistieke praktijk en de logica van het journalistiek ondernemerschap.

Ineens wist ze het: het was hoog tijd eens flink de bezem te halen door haar online netwerken. Karina Meerman, freelance journalist, realiseerde zich dat de focus in haar werk aan het veranderen was. De mensen waarmee ze in contact stond op Twitter en de RSS-feeds die ze volgde, sloten niet meer aan bij het werk wat ze feitelijk deed. ‘Ik ben lange tijd technologiejournalist geweest, maar ik ben nu bedrijfsjournalist. Waarom zou ik eigenlijk nog sites volgen die er voor mij niet meer toe doen, of mensen volgen op Twitter die je ‘hoort’ te volgen?’ Ze schoonde haar netwerk flink op. Het hielp haar om de nieuwe focus in haar werk helder te krijgen.

Een ideaal klusje eigenlijk, tijdens de vaak toch luwe zomermaanden: eens bekijken of je online netwerken nog aansluiten bij je werk. Voegen ze nog iets toe, of kosten ze alleen maar tijd? Of zouden sommige netwerken juist wel wat uitbreiding kunnen gebruiken? Emily Gordts, die dit jaar als schrijfster debuteerde met de roman Arty-farty, kwam er door de vakantie van dit jaar achter dat ze de sociale media makkelijker kan missen dan ze had gedacht, en heeft het online activiteiten drastisch teruggeschroefd.

‘Tijdens het schrijven van mijn boek hield ik een weblog bij, en die blogs plaatste ik ook op LinkedIn en ik zette een linkje naar nieuwe blogposts op Twitter. Maar ik zet nooit een communicatiemiddel in met als doel meer business te generen of zo. Het valt op als je alleen maar ‘zendt’ en dan vinden mensen je niet meer interessant. Dat merk ik ook bij mezelf in relatie tot anderen. Dus toen ik nog actief met mijn weblog bezig was, twitterde ik de link van een nieuwe blog post door, en ik liet mensen weten als er een recensie van Arty-farty te vinden was ergens, maar ik doorspekte dit met andere dingetjes. Niet bewust trouwens, dat ging gewoon vanzelf.’

Ze heeft op het punt gestaan haar Twitter-account op te heffen, maar bedacht zich op het laatste moment: ‘Het is een goede, laagdrempelige manier om contact op te nemen met iemand die je niet kent. En ik merk dat mensen mij ook makkelijk kunnen vinden, niet alleen via Twitter maar ook via mijn blog.’

Maar er gaat ook veel tijd inzitten, en dat realiseerde ze zich op vakantie. Ze heeft het twitteren inmiddels weer opgepakt, maar niet meer zo intensief als voorheen. Karina heeft vooral haar RSS-feeds opgeschoond. ‘Sommige sites hoor je dan te volgen als je jezelf technologie-journalist noemt, maar ik las ze nooit echt en voelde me er steeds minder bij betrokken. Wég ermee, keuzes maken!’

Eric Hennekam kan dat alleen maar beamen. Hij is onderzoeker en docent aan postdoctorale opleidingen journalistiek in zowel Nederland als België. Hij is gespecialiseerd in het doorvlooien van archieven, het zoeken en vinden van mensen en juweeltjes aan informatie. Sociale media zet hij daarvoor ruimschoots in, maar de zaak van tijd tot tijd flink opschonen hoort daar voor hem automatisch bij.

Eric: ‘Laatst kreeg ik een mail van een journalist die onderzoek doet naar iets heel specifieks over inlichtingendiensten in Europa en Amerika. Via Google en daarna op naam zoeken in Facebook ben ik gaan zoeken naar personen die mij meer kunnen vertellen over beschikbare bronnen.’ Vindt hij iemand die meer informatie kan geven, dan doet hij een vriendschapsverzoek. Eric: ‘Als zo'n vriend na een tijdje niet meer interessant voor me is, kan ik hem of haar weer ontvrienden. En zo werkt het op Twitter ook.’

Ook je online netwerken opgeschoond deze zomer? Waarom wel, waarom niet? Wat leveren de netwerken je op in je werk? Brand los!
 

Maanden en maanden zijn ze ermee bezig geweest bij de Weekbladpers; een nieuwe site voor maandblad Opzij. Feministisch maandblad Opzij. Ze betaalden – nemen wij even aan – een webdesigner, ze betaalden voor een content management system, en ze betalen voor de registratie van de domeinnaam en voor het onderhoud. Harde pegels. En nu zoekt Opzij twee nieuwe columnisten voor de site. U voelt 'm al aankomen he?

De oproep van het maandblad (inmiddels dode link, zie update onderaan deze blog) rept over een wekelijkse bijdrage, over hoeveel woorden zo’n column moet zijn, over de publicatievoorwaarden, maar níet over de centen. Een snel tweetje leerde dat de Opzij-redactie je in ruil voor wekelijks driehonderd woorden ‘eeuwige roem’ biedt, en ‘glorie’. En gezien de smiley die ze erbij zetten, zien ze zelf niet eens wat een blamage dat is.

Wat is dat toch, dat websites op alle fronten geld mogen kosten, maar de content altijd gratis moet? En waarom doet Opzij daar in hemelsnaam gewoon aan mee en laat ze vrouwen gratis en voor niks werken? Zoek professionele columnisten en betaal die behoorlijk: dát zou bij Opzij passen, of eigenlijk natuurlijk bij elk zichzelf respecterend blad.

Wij van de FLA roepen op niet aan die wedstrijd mee te doen, óf massaal te protesteren tegen de ‘eeuwige roem’ en de ‘glorie’. En voelen natuurlijk nu al aan dat vrouwen tóch massaal zullen reageren, en dat Opzij ermee wegkomt. Of zouden ze zich door de kritiek op twitter en dit blogje misschien toch achter de oren krabben en gewoon gaan doen wat ze horen te doen: betalen. Wij wachten in spanning af. 

Update op dinsdag 10 augustus:
Hulde: Opzij heeft naar aanleiding van de commotie besloten het over een andere boeg te gooien. Ze gaan óf een gedeelte op de site maken waar mensen hun eigen blog kunnen bijhouden, óf ze gaan columnisten kiezen die in opdracht voor Opzij schrijven en hen voor hun werk betalen. Opzij zou om dit inzicht haast eeuwige roem en glorie verdienen, ware het niet dat het betalen van mensen voor hun werk daarvoor natuurlijk te vanzelfsprekend is.

Uw FLA-blogger volgde de Zwolse opleiding tot journalist (destijds ‘Hoger Informatie en Communicatie Onderwijs’ geheten) tussen 1988 en 1992. Dus de details zijn niet meer te achterhalen, maar zeker is dat er destijds nauwelijks aandacht was voor freelancen. Wie het blok ‘freelance’ volgde, scoorde daarvoor een voldoende als hij/zij een stuk verkocht aan een opdrachtgever waar je níet stage had gelopen. FLA-blogger liep stage bij (wijlen) het Hengelo’s Dagblad en verkocht haar freelance-stuk aan de feature-redactie van hetzelfde concern, Tubantia. Voor een habbekrats, en het stuk was zonder overleg gehalveerd. Voldoende!
Over tarieven, onderhandelen, over creatief denken, over auteursrecht: ik geloof niet dat die termen ook maar één keer zijn langsgekomen. Ik herinner me wel dat er een paar freelancers kwamen om een gastcollege te geven. En dat één van die freelancers vooral bij KPN werkte, bij de telefoonnummersinformatiedienst, omdat ze met schrijven niet genoeg verdiende. Inspirerend was dat…
Aandacht voor freelancen is nog altijd een ondergeschoven kindje op veel opleidingen. En dan vooral de zakelijke kant ervan: welke rechten heb je, hoe ga je om met contracten die steeds meer uitgeverijen aan hun freelancers toesturen, hoe zit het auteursrecht in elkaar en hoe kun je je als freelancer opstellen in auteursrechtkwesties? Wat zijn redelijke tarieven, hoe krijg je die?

De FLA geeft al een tijd voorlichting over dit soort kwesties aan studenten van post-academische journalistieke opleidingen, en wil dat komend seizoen uitbreiden naar verschillende HBO-opleidingen. Het verhaal van de FLA is al informatief, inspirerend en deskundig, maar natuurlijk zijn we toch benieuwd: wat willen aankomend journalisten weten over de freelance beroepspraktijk en over auteursrecht? En voor degenen die al als freelancer werken: wat is jouw wijze les als het gaat om zakelijk zijn en je auteursrecht verdedigen? Brand los!

Je kunt natuurlijk stellen dat het moeilijk is geld te verdienen met het publiceren van je eigen werk, of dat nu op papier is of online. Panklare verdienmodellen zijn er niet, en om nou tijd en energie te investeren in iets wat misschien geen cent gaat opleveren… Waar, maar wel beschouwd worden lopen veel freelancers ook niet bepaald binnen als ze een uitgever inschakelen om hun werk openbaar te maken.

Waar je ook publiceert, uiteindelijk is het de uitgever die er het rijkst van wordt. Dat geldt voor publicaties in kranten, tijdschriften, vak- en relatiebladen, maar al helemaal voor het uitgeven van boeken: iedere freelancer weet dat daar best roem, maar geen geld mee te verdienen valt. Dus dát argument om niet zelf te publiceren, snijdt geen hout. Terwijl er een heel goed argument is vóór zelf publiceren: je houdt al je rechten in eigen hand. Zakelijk slim, en op de koop toe een prettig gevoel om de uitgevers eens het nakijken te geven. En: mocht je publicatie een bestseller worden, dan valt je niet alleen applaus maar ook honderd procent van de klinkende munt ten deel.

En toch zijn er nauwelijks freelancers die hun werk zelf publiceren, of dat nou online is of op papier. Jammer, vindt de FLA, en daarom willen we actief met leden mee gaan denken over het ontwikkelen van modellen om zelf te publiceren én daar geld mee te verdienen. En dat begint natuurlijk met de vraag: waarom zijn er nog zo weinig freelancers die het heft in eigen hand nemen als het om (online) publiceren gaat? Of ben je een van de weinigen die het wél doen, en wat zijn dan je ervaringen? Brand maar los!

Elke journalist die wel eens een boek geschreven heeft, kent de mailtjes van journalisten die óók plannen hebben voor een boek. De prangendste vragen gaan altijd over de verdiensten, over contracten en over de pr voor een boek. Tijdens de FLA-borrel van deze maand deed FLA-lid Geert Mak een boekje open over zijn ontwikkeling van journalist naar auteur (zie hier het verslag). Inspirerend, en behalve dat ook nog eens erg informatief. Maar eh, hoe doe je dat nou, een ‘contract goed lezen’, wat zijn je ‘nevenrechten’, en hoe moeilijk is het om e-books uit je contract houden, zoals Mak adviseert?

Stel je, óók bij je eerste boek, zo zakelijk mogelijk op. Informeren bij collega-journalisten die boeken op hun naam hebben staan, is natuurlijk prima. Maar de échte specialisten zitten bij de VSenV, de Vereniging voor Schrijvers en Vertalers, de koepelorganisatie waar ook de FLA onder valt. Zij kennen de contracten, zij kennen de voetangels en klemmen, zij kennen de uitgeverijen. En geven hun leden advies vanuit auteursperspectief. Dus: sta je op het punt in de voetsporen van Geert Mak te treden, laat je zakelijke instinct dan niet overschaduwen door je enthousiasme. Je wilt immers niet alleen een gedegen journalistiek boek afleveren, maar er ook als ondernemer wijzer van worden!

Zelfstandige ondernemers, daar heb je drie soorten van, zo blijkt uit onderzoek. Je hebt er die puur geld willen verdienen en hun zaak willen zien groeien, je hebt er die er vooral van genieten hun eigen kennis en ervaring in te zetten en te ontwikkelen, en er is een groep die het er vooral om draait de klant te helpen, want daar krijgen ze energie van.
Nu blijkt uit een onderzoek van dé onderzoeker op het gebied van zelfstandig ondernemers in Nederland, Arjan van den Born, dat hoogopgeleide zelfstandigen in Nederland vooral van het soort ‘het draait om de klant, die moet tevreden zijn en daar haal ik energie uit’ zijn. Maar liefst 59% van een groep van 500 kleine zelfstandigen gaf aan zich in die categorie het beste thuis te voelen. Dertig procent gaat het vooral om het inzetten van de eigen kennis en ervaring en de eigen groei. Geld verdienen, daar doet maar 11% het voor. Dat laatste cijfer verbaast ons niet zo, maar die andere twee wel. Geldt dat ook voor zelfstandige schrijvers, vertalers en journalisten? Krijg je meer energie van een tevreden klant dan van het ontwikkelen en inzetten van je eigen kwaliteiten? Vertel!

Het had even wat voeten in de aarde, maar het is zover: zelfstandigen zonder personeel krijgen een zetel in de Sociaal-Economische Raad! Per 1 april, de datum waarop de nieuwe zittingsperiode ingaat, vertegenwoordigt Esther Raats-Coster dit groeiende deel van werkend Nederland. Esther Raats-Coster is voorzitter van de belangenorganisatie voor zelfstandigen, PZO. Ze gaat deel uitmaken van de SER-delegatie van werkgeversorganisatie VNO-NCW.
De FLA vindt het in één woord fantastisch. De FLA is lid van PZO en heeft de wens om zelfstandigen zonder personeel vertegenwoordigd te zien in de SER altijd hartgrondig gesteund. De FLA is bovendien blij dat de de vertegenwoordiger van de zelfstandigen deel uitmaakt van de VNO-NCW-delegatie. De vakbonden wilden de zelfstandigen ook graag vertegenwoordigen in de SER. Wij geloven echter dat de belangen van zelfstandigen zonder personeel beter vertegenwoordigd worden door de mede-ondernemers van VNO-NCW dan door de bonden, die immers eerst en vooral opkomen voor werknemers.

Het is misschien niet meteen een evenement waar FLA-leden meteen op afstappen: de Dag van de Zelfstandige, georganiseerd door (onder andere) het Platform Zelfstandig Ondernemers. FLA-leden zijn immers vaak op de eerste plaats journalist, publicist of vertaler, en voelen zich pas daarna ondernemer. Of, nog een stapje verder, ze voelen zich helemaal geen ondernemer. En dat is jammer, want ze doen er zichzelf mee tekort. Door jezelf óók als ondernemer te zien en die kant van jezelf serieus te nemen en te ontwikkelen, sta je op vele fronten steviger in je schoenen: bij onderhandelingen met opdrachtgevers over honorarium en leveringsvoorwaarden, bij het uitzetten van je eigen koers en het bewaken ervan, bij het aangaan van samenwerkingen met andere freelancers. En het levert je domweg meer geld op, zo bleek zeer recent uit onderzoek van het Economisch Instituut Midden- en Kleinbedrijf: zelfstandigen zonder personeel die zich ‘ondernemer’ noemen, presteerden in 2009 beter de ‘zzp’ers’, ‘freelancers’ en ‘zelfstandigen’.
Kortom: geef je ondernemersgeest een opkikker en gá gewoon, op 10 maart in Amsterdam. De aanmeldingen lopen gestaag binnen, maar de limiet van vierhonderd deelnemers is nog niet bereikt. Het programma: lezingen, workshops, netwerken en een buffet. De lezingen zijn van onder andere staatssecretaris van Financiën Jan Kees de Jager en hoogleraar ondernemerschap en organisatie Mirjam van Praag. De workshops gaan bijvoorbeeld over netwerken, het presenteren van jezelf, ideeën omzetten in actie, en het creëren van financiële vrijheid. Een berg inspiratie dus, voor 25 euro!

Freelancers zijn essentieel voor een goed functioneren van de mediabranche in het algemeen en journalistiek in het bijzonder. En dus verdienen die freelance schrijvenden het dat er zorgvuldig wordt omgegaan met hun belangen, zowel auteursrechtelijke als sociaal economische. Dat is in grote lijnen wat de FLA morgen zal bepleiten voor de Sociaal Economische Raad, die het kabinet advies gaat uitbrengen over de positie van zelfstandig ondernemers. De FLA heeft de eer als enige organisatie het woord te voeren over freelancers in de journalistiek.
De FLA pleit in de notitie die al aan de SER is aangeboden onder andere voor een einde van het verbod op collectieve onderhandelingen met uitgevers. Niet dat de FLA gek is op collectieve afspraken – we zijn geen vakbond – maar het moet mogelijk zijn collectieve minimumafspraken te maken, vooral in de strijd tegen het ‘wurgcontract’. Dat nog altijd oprukkende fenomeen legt freelancers slechte publicatievoorwaarden op met geen enkel respect voor auteursrecht. Het recht om dergelijke voorwaarden niet te accepteren is inmiddels flink uitgehold in deze tijd van mediaconcentraties: voor freelancers is het vaak stikken of slikken.
Klik op de link om de hele notitie te lezen!  

Goed stuk vandaag op de opiniepagina van NRC Handelsblad: het Platform Makers, waar ook de FLA onderdeel van is, pleit ervoor het verbod op collectieve onderhandelingen over tarieven en standaardcontracten af te schaffen voor de culturele sector. Het verbod wordt afgedwongen door de NMA, die collectief onderhandelen beschouwt als kartelvorming, en dat is verboden. Maar het verbod op kartelvorming is natuurlijk nooit bedoeld om commerciele omroepen en uitgevers te beschermen tegen musici, ontwerpers, scenarioschrijvers, acteurs en auteurs. Kortom: een uitzondering voor de culturele sector is op zijn plaats.

Het kabinet heeft de SER om advies gevraagd over de positie van zzp’ers op de arbeidsmarkt. De FreeLancers Associatie wil bij de opstelling van dat advies worden betrokken. In een brief aan de voorzitter van de SER schrijft het bestuur van de FLA dat zzp’ers in de journalistiek ondanks de Verklaring Arbeids- relatie (VAR) nooit echt zekerheid hebben over hun fiscale status. Een mogelijke oplossing ziet de FLA in het verminderen van het aantal verschillende VAR's en het afschaffen van het zogeheten ‘fictieve dienstverband’.
Lees hier de hele brief!

Bij de FLA hebben we natuurlijk slechts te maken met een klein deel van de zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers), maar wij hebben sinds het uitbreken van de economische crisis nog niet gehoord van freelancers die het bijltje erbij neergooiden wegens plotsklaps gebrek aan werk. En nu blijkt uit cijfers van het CBS dat het de zzp'er inderdaad niet slecht gaat: het aantal faillissementen onder eenmanszaken niet fors gestegen in het afgelopen half jaar. Een reden zou kunnen zijn dat zzp'ers snel kunnen inspelen op een veranderende markt.
Ben je FLA-lid en heb je last van de crisis? Hoe ga je daarmee om? Hoe hou je het hoofd toch boven water? Laat het weten in ons forum!

Als je begint als zelfstandig ondernemer zonder personeel, dan wil je graag duidelijke info over wat je allemaal moet regelen en aan welke eisen je allemaal moet voldoen bij bijvoorbeeld de Belastingdienst. Da’s vaak nog best ingewikkeld, zéker als je vanuit een uitkering  als ondernemer wilt beginnen. Wat wil je niet? Slechte info, en een paar jaar later beschuldigd worden van fraude en een rekening krijgen van 15.000 euro.

Hier en daar vliegen freelancers eruit, maar dagblad Spits haalt ze juist binnen: vanaf vandaag schrijven tien jonge beginnende journalisten de TV-recensie in het dagblad. Studenten nog, om precies te zijn. Voorheen werd de TV-recensie geschreven door vaste medewerkers. Het dagblad wil op deze manier meer feeling houden met de jonge doelgroep. Werk uitbesteden aan freelancers, dat kunnen we natuurlijk alleen maar toejuichen. En als die beginnende freelancers álles willen weten over de zakelijke kant van het freelancen – van hergebruik tot tarieven, van onderhandelen tot verzekeringen – dan weten ze waar ze terecht kunnen. Het FLA-lidmaatschap staat immers niet alleen open voor de oude rotten in het journalistieke vak, maar ook voor beginnend talent!

Goed stuk vandaag op de opiniepagina van NRC Handelsblad: het Platform Makers, waar ook de FLA onderdeel van is, pleit ervoor het verbod op collectieve onderhandelingen over tarieven en standaardcontracten af te schaffen voor de culturele sector. Het verbod wordt afgedwongen door de NMA, die collectief onderhandelen beschouwt als kartelvorming, en dat is verboden. Maar het verbod op kartelvorming is natuurlijk nooit bedoeld om commerciele omroepen en uitgevers te beschermen tegen musici, ontwerpers, scenarioschrijvers, acteurs en auteurs. Kortom: een uitzondering voor de culturele sector is op zijn plaats.

De FLA/VSenV heeft zich met een groot aantal organisaties verenigd in het Platform Makers. Dit Platform komt op voor het auteursrecht van individuele auteurs en beeldend kunstenaars. Door de bundeling van krachten willen de organisaties voor auteursrechthebbenden één aanspreekpunt creëren en zo samen optrekken om de positie van de makers te verstevigen. Surf voor meer informatie naar de website van het Platfom Makers.

Het kabinet wil de onderhandelingspositie van auteurs richting opdrachtgevers versterken en overweegt collectieve afspraken toe te staan over minimumtarieven en royalties. Een succes voor de Vereniging van Schrijvers en Vertalers (de koepel waar de FLA onder valt), die samen met andere organisaties al jaren pleit voor een wettelijke regeling van het auteurscontractenrecht. Auteurs zijn voor de exploitatie van hun creatieve arbeid veelal aangewezen op mediabedrijven. Die maken misbruik van hun macht door eenzijdige exploitatiecontracten op te leggen. In zijn reactie op het rapport van de parlementaire werkgroep auteursrecht (commissie-Gerkens) erkent het kabinet voor het eerst dat het normale overeenkomstenrecht hier niet toereikend is. Daardoor ontstaat er nu zicht op wettelijke mogelijkheden om paal en perk te stellen aan ‘wurg-contracten’.