FLA-analyse van 'De Volkskrant Content Analyse'.

FLA-analyse 'De Volkskrant Content Licentie Overeenkomst'

Inleiding

De Volkskrant heeft sinds kort op de honorariumoverzichten van freelancers een mededeling gezet die verwijst naar ‘De Volkskrant Content Licentie Overeenkomst’.  

De overeenkomst staat vol met nadelige bepalingen. De FLA heeft dan ook een protestbrief gestuurd aan de Volkskrant , waarin we de bezwaren uiteen zetten (deze kun je vinden onder de analyse). De informatie hieronder is speciaal opgesteld voor de leden zodat zij goed geïnformeerd kunnen bepalen of ze akkoord willen gaan.

Onduidelijk is wat de Volkskrant met deze vermelding op de honorariumoverzichten wil. Waarschijnlijk probeert men stilzwijgende instemming met de licentieovereenkomst te krijgen. Voor al verricht werk kan dat natuurlijk niet op deze manier. Daar gelden de eerder gemaakte afspraken voor. Het zal dusl te doen zijn om instemming met de licentieovereenkomst voor toekomstig werk. Wij denken dat dit juridisch onmogelijk is. Een zo uitgebreide licentie kan naar onze mening niet stilzwijgend verleend worden. Het lijkt erop dat de Volkskrant zijn freelancers aan algemene voorwaarden probeert te binden zonder ze zo te noemen. Door deze juridische onduidelijkheid raden we de freelancers die niet akkoord willen gaan met deze zeer ongunstige licentievoorwaarden aan dit de Volkskrant te laten weten. Hetzij meteen, hetzij bij een nieuwe opdracht. 

Bovendien wordt nergens gesproken over een vergoeding voor hergebruik en zelfs niet over het ‘gewone’ honorarium. Hoe de Volkskrant dit denkt te regelen, kennelijk buiten deze overeenkomst om, is onduidelijk. Wij achten het in ieder geval niet gunstig voor de freelancer een vergaande licentie te verlenen zonder dat er wordt gesproken van een honorarium, of in ieder geval van de wijze hoe dat honorarium overeen gekomen wordt. Dat er geen extra vergoeding wordt geboden voor allerlei soorten hergebruik is tevens zeer onwenselijk.

Analyse overeenkomst

Artikel 1. Toestemming I
In deze bepaling geef je toestemming voor publicatie van je artikel in alle uitgaven die in artikel 1 a t/m c worden genoemd. Dat betekent dus dat je toestemming geeft voor publicatie in de Volkskrant (VK), zowel in gedrukte als elektronische vorm, in alle aan VK gelieerde magazines, speciale edities, katernen en bijlagen (sub a).

VK mag je werk ook gebruiken in overige uitgaven, zowel in gedrukte als elektronische vorm, van VK die onder de verantwoordelijkheid van de hoofdredactie vallen (sub b).

Bovendien mag VK je artikelen gebruiken in elektronische/interactieve/audio(visuele) vormen zoals elektronische nieuws updates, internet, kabelkranten, radio en televisieprogramma’s.

Je verleent daarmee een zeer uitgebreide licentie, die door artikel 3 nog uitgebreider wordt gemaakt.

Artikel 2. Specifiek hergebruik
De laatste zin van dit artikel bepaalt dat voor ‘specifiek hergebruik’ afzonderlijke toestemming van de auteur nodig is en dat je recht hebt op een redelijke vergoeding. Specifiek hergebruik wordt gedefinieerd als hergebruik van je artikel in een afzonderlijke uitgave (zoals het verzameld werk van een of enkele journalisten in boekvorm of op cd-rom) of de verkoop van de bijdragen aan een andere uitgever. Deze vormen van hergebruik zullen echter niet zo vaak voorkomen, dus dat hier wel afzonderlijke toestemming van je wordt gevraagd houdt helaas niet zo veel in.

Artikel 3 Toestemming II
In dit artikel geef je toestemming voor de opname van je artikelen in een verzameling van bijdragen van meerdere auteurs, voor de duur van het auteursrecht. Je artikel mag voor dit doel ook vertaald worden of slechts voor een gedeelte worden opgenomen in een dergelijke ‘verzameling’. VK noemt dit gebruik ‘generiek hergebruik’. In sub a t/m d worden voorbeelden genoemd van generiek hergebruik, deze lijst is dus niet uitputtend.

In sub a worden genoemd: cd-roms, internet en kabelkrant. Dit heeft gevolgen voor het plaatsen van je werk op je eigen website, zie hieronder bij de bespreking van artikel 5.

In sub b wordt de mogelijkheid van opname in en openbaarmaking van een databank genoemd, waarmee je werk toegankelijk gemaakt kan worden voor derden. Een voorbeeld daarvan zijn elektronische knipseldiensten. De FLA werkt al jaren hard aan de totstandkoming van een rechtvaardige regeling ten aanzien van de knipseldiensten. Indien je akkoord gaat met dit artikel zou je uit die regeling geen gelden meer kunnen ontvangen voor je werk voor VK.

In sub c wordt als voorbeeld van ‘generiek hergebruik’ de opname in het elektronisch (centraal) archief genoemd. Onduidelijk is wat daarmee wordt bedoeld, is dat het PCM-archief? En wat mag er dan mee gedaan worden? We raden aan om hier opheldering over te vragen.

Sub d geeft VK bovendien de mogelijkheid om je artikel te hergebruiken in reprografische verveelvoudigingen (dwz gefotokopieerd) zoals papieren knipselkranten.

De toestemming voor dit generiek hergebruik verleen je voor de duur van het auteursrecht . Dit duurt tot 70 jaar na de dood van de maker. VK mag deze vormen van hergebruik dus gedurende lange tijd in stand houden gebruiken en dat is niet gunstig te noemen.

Artikel 4. Overeenkomsten met derden
De toestemming die je in artikel 1 en 3 geeft omvat volgens artikel 4 ook het recht omvatten om mede namens jou overeenkomsten te sluiten met derden. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als VK je artikelen wil doorverkopen aan Lexis Nexis.

Artikel 5. Exclusiviteit
VK heeft gedurende drie maanden na inlevering van de bijdrage de exclusieve rechten op bovenstaande vormen van publicatie. Na drie maanden kun je jouw werk dus ook elders (laten) publiceren. Deze exclusiviteitstermijn is voor een dagblad erg lang en naar onze mening onnodig en nadelig voor de freelancer. Door de toestemming in artikel 3 sub a betekent dit ook dat je je werk gedurende drie maanden niet op je eigen website mag plaatsen.

Interessant is dat in deze bepaling uitdrukkelijk wordt vermeld wordt dat andere afspraken mogelijk zijn (‘in onderling overleg een andere termijn overeenkomen’). Dat betekent dus dat je door onderhandeling mogelijk andere afspraken kunt maken over de lengte van de exclusiviteitstermijn en wij raden zeker aan dat te proberen.

Artikel 6.
Dit artikel lijkt een zoethoudertje: je houdt immers nog maar weinig rechten over als je akkoord gaat met al het bovenstaande.

Artikel 7. Vrijwaring
VK wil met dit artikel voorkomen aansprakelijk gesteld te worden voor het geval de freelancer rechten van derden schendt, zoals bij plagiaat. Dat is op zich niet onredelijk. Maar zoals het artikel nu is geformuleerd, is de vrijwaring wel erg uitgebreid. De freelancer moet vrijwaren voor álle rechten van derden, niet alleen de intellectueel eigendomsrechten. Beter zou dan ook zijn als voorafgaand aan ‘rechten van derden’ in de eerste zin twee woorden worden toegevoegd, namelijk ‘intellectueel eigendoms’rechten.

Brief aan Volkskrant over ' De Volkskrant Content Licentie Overeenkomst'

de Volkskrant
tav dhr P.I. Broertjes
Postbus 1002
1000 BA Amsterdam

Amsterdam, 20 juni 2007

Geachte heer Broertjes,

Sinds enige tijd vermeldt de Volkskrant op de honorariumoverzichten van freelancers een verwijzing naar de ‘De Volkskrant Content Licentie Overeenkomst’ die te vinden is op het volgende internetadres: http://extra.volkskrant.nl/bijlagen/freelance_licenties.pdf.

De FreeLancers Associatie (FLA) kreeg van een lid een exemplaar van deze overeenkomst toegestuurd, met de vraag advies te geven over de inhoud ervan.

De vorm en inhoud van het contract roepen veel vragen bij ons op. Vandaar dat we onze leden vooralsnog hebben geadviseerd het contract niet te tekenen en u daarvan op de hoogte te stellen.

Ten eerste vragen we ons af welke status u deze overeenkomst toedicht. Wilt u met de verwijzing een stilzwijgende licentie verkrijgen? Het is zeer de vraag of deze constructie juridisch toelaatbaar is. Ten tweede is de inhoud van de overeenkomst zeer nadelig voor freelance auteurs. Ik noem een aantal van de door ons gesignaleerde opmerkelijke zaken:

- Met de overeenkomst ontvangt u een hoogst uitgebreide licentie, waarvoor geen aanvullende vergoeding wordt betaald.
- In de licentieovereenkomst wordt zelfs überhaupt niets gezegd over de honorering van het werk van de freelancer. Dat is eigenaardig. Een overeenkomst zou immers álle aspecten van de afspraak moeten bevatten.
- Bovendien is de exclusiviteitstermijn buitengewoon lang voor werk in een dagblad. Een exclusiviteitstermijn van drie maanden betekent voor de freelancer dat de kans groot is dat de actuele waarde van zijn werk reeds verstreken is voordat hij/zij andere exploitatiemogelijkheden kan aanwenden of het op zijn/haar eigen website kan zetten.

We zouden graag van gedachten wisselen over vorm en inhoud van deze overeenkomst. De FLA-leden die schrijven voor uw dagblad zetten dat immers graag voort. Maar dan wel onder redelijke voorwaarden. En juist over die voorwaarden bestaat door deze overeenkomst veel onduidelijkheid.

Wellicht kunnen we binnen redelijke termijn tot een afspraak komen?

Met vriendelijke groet,

Mr. Annemarie Jansen
Coördinator FLA