Code en copyright, door Pieter Lomans

Pieter Lomans belicht een aantal ingenieuze manieren die tekenaars en fotografen hebben verzonnen om hun auteursrecht te beschermen - want men steelt, kopieert, knipt en vervalst wat af, tegenwoordig.

(Gepubliceerd in Eindhovens Dagblad, 19 maart 1996)

De jaren negentig zijn dynamisch, onoverzichtelijk en in veel opzichten zelfs chaotisch. Een van de vragen waarvoor schrijvers en kunstenaars zich in deze warrige tijden gesteld zien, is op welke manier ze hun producten het beste kunnen beschermen. Ze zien steeds vaker hoe hun films illegaal worden gekopieerd, hoe hun teksten ongevraagd op CD of internet verschijnen en hoe hun muziekstukken zonder overleg of financiële vergoeding door piraten worden « geciteerd ». Er is sprake van een ware oorlog tussen kunstenaar en illegale kopieerder.

Twee voorbeelden. Enorm moe van alle vervalsingen heeft Joe Barbara, een van de bekendste cartoonisten uit de Verenigde Staten, onlangs zijn eigen lichaam in de strijd geworpen. Koopt iemand een Joe Barbara-cartoon, dan kan hij een vervalsing gemakkelijk herkennen. Slim als Barbara is, ondertekent hij zijn cartoons alleen nog maar met inkt waarin hij zijn eigen, unieke DNA heeft opgelost. Twijfelaars kunnen de echtheid van Barbara-cartoons voortaan gewoon laten controleren door het bedrijf DNA Art Guard International. In een handomdraai kan met behulp van een scanner het unieke spectrum van Barbara's handschrift worden afgelezen.

Samen met de Fin Otso Paatelma heeft de Brit Rod Borland een beschermingsconstructie bedacht, waarmee ook de digitale diefstal van foto's boven water is te halen. Via manipulaties in de computer kan een foto tegenwoordig gemakkelijk worden gekopieerd, verknipt, vergroot of verkleind. Aan de rechten van de fotograaf wordt niet meer gedacht.

Nu kan daartegen dus worden opgetreden met behulp van het Fingerprinted Bitmapped Image (FBI)-programma, zoals Borland en Paatelma hun vinding hebben genoemd. Pixels, de afzonderlijke beeldpunten waaruit een foto wordt opgebouwd, spelen een cruciale rol. In talloze pixels, verspreid over de hele foto, wordt een speciale digitale code verstopt. Een gejatte foto, bewerkt of niet, blijft op die manier de signatuur van de originele fotograaf dragen. « Toevallig » gebruik is voortaan uitgesloten.

En hoe staat het met de schrijvers? Rommelt het ook in de wereld van auteursrecht, journalist en stukjesschrijver? Luidruchtig wordt er nog niet zo vaak gevochten, maar toch vindt er wel degelijk een flinke strijd plaats om het copyright. Onoverzichtelijk is het slagveld, dat dankzij de digitale revolutie, internet, CD-rom en CD-i wordt bevolkt door nerveuze uitgevers en rondtastende schrijvers.

Mijn teksten ben ik inmiddels ook al onaangekondigd tegengekomen. Aan een digitale beschermingsconstructie heb ik nog niet gedacht en evenmin laat ik mijn schrijfsels afdrukken in inkt waarin mijn bloedeigen DNA rondzwemt.

Nu moet u niet denken dat ik het bijltje erbij heb neergegooid en mijn teksten onbeschermd de wereld instuur, zeker niet. Selecteer de beginletters van alle zinnen in dit stukje en ontcijfer de code...